ROZMOWA z Anną Świtajską z wydawnictwa Smak Słowa Sopocka oficyna Smak Słowa publikuje m.in. współczesną literaturę arabską i nową prozę ze Skandynawii. Tomek Charnas: Powinienem używać liczny pojedynczej czy mnogiej – w rozmowie o wydawnictwie, które miało jedną założycielkę, ale znalazło kilka osób do stałej współpracy przy tłumaczeniu, opracowywaniu i wydawaniu książek? Anna Świtajska: Wydaje mi się, że żadne wydawnictwo nie jest sprawą tylko jednego człowieka. Smak Słowa był i jest (i mam nadzieję: będzie) dziełem kilku zapaleńców i przyjaciół, którzy mi pomagali i nadal pomagają na wszystkich właściwie etapach. Są wśród nich między innymi wspaniali tłumacze, autorzy, składacze, plastycy, redaktorzy, dziennikarze i wiele innych osób, które znam od wielu lat i które zachęciły mnie do …

Daniel Pennac: Jak powieść, Szanowne dzieci Jeden z najbardziej błyskotliwych i oryginalnych współczesnych pisarzy francuskich należy do pokolenia, które przeżyło buntowniczy entuzjazm 1968 roku, a potem gorzkie rozczarowanie. Imał się różnych zawodów; pisywał eseje socjologiczne i pracował fizycznie. Dużo podróżował. Wreszcie zaczął wykładać literaturę francuską w renomowanym paryskim liceum. W 1985 roku debiutował powieścią „Wszystko dla potworów” („Au bonheur des orgres”, dosł. Potworom na zdrowie), która została entuzjastycznie przyjęta także w przekładach. „To powiew świeżości w literaturze francuskiej, to więcej niż kryminał, więcej niż makabreska, więcej niż humoreska; to świetna powieść psychologiczna, ostra satyra obyczajowa zaludniona niezapomnianymi, wzruszającymi postaciami. To …

Niccolò Ammaniti po polsku Rok temu, z okazji III edycji CZYTELMANII – Ogólnopolskiej Kampanii na Rzecz Wspierania Czytelnictwa – przypomniano (i bezpłatnie udostępniono rzeszom czytających) opowiadanie Niccola Ammanitiego pt. „Zoolog” (ze zbioru „Bagno”), o zombi na wyższej uczelni. przekomiczny, ale i poważny momentami utwór powinien być jednak dopiero wstępem do zaczytania się w profilmowych i czysto tekstowych utworach Italczyka… Łączy on realizm z czarnym humorem, potoczystą narrację z przekrzywieniem form.

Roberto Saviano, Gomorra. Podróż po imperium kamorry, tłum. i posł. Anna Pawłowska-Zampino, SW Czytelnik, Warszawa 2008 Erri de Luca, Montedidio, przeł. Marcin Wyrembelski, W.A.B., Warszawa 2009 (Don Kichot i Sancho Pansa) GOMORA i KAMORRA Gdy „Gomorra” ukazała się we Włoszech w 2006 roku, wywołała ogólny szok i powszechną dyskusję, choć właściwie nie ma w niej niczego, o czym nie byłoby wiadomo wcześniej z kronik kryminalnych w prasie, z dzienników radiowych i telewizyjnych. Ma się jednak wrażenie, jakby dopiero ta książka, napisana przez 27-letniego dziennikarza, otworzyła ludziom oczy. Wybitny intelektualista, niedawno zmarły dziennikarz Enzo Biagi stwierdził: „Saviano nie tylko obnażył potwora, ale potrafił wytłumaczyć jak nikt dotąd, na czym polega jego potworność”.

Maciej Malicki, Ostatnia [sto czternaście opowiadań o tym samym], Czarne, Wołowiec 2009 (Linie Krajowe) Maciej Malicki (1945) zasłynął całkiem niedawno jako autor zapisujący spamiętane dni. Pierwszą książkę – z „takimi tam” impresjami, „błyskami” z pogranicza stylów, gatunków i konwencji – opublikował, mając pięćdziesiąt siedem lat. „Ostatnia” wydana oficjalnie publikacja Malickiego, ósma na rynku księgarskim, ujrzała światło dzienne w kwietniu 2009. Autor drogi postanowił więcej swoich tomów nie drukować w wydawnictwach, a jedynie wręczy je swoim ulubieńcom jako prezenty. Bo nie przestał zapisywać. Zdezerterował jedynie, na swój sposób, z ruchu literackiego.

Thomas Glavinic, Za sprawą nocy, przeł. Alicja i Jacek S. Burasowie, PIW, Warszawa 2008 (Kroki/Schritte) *Jak żyć w świecie, z którego przez noc zniknęło wszelkie życie? W świecie, w którym jest się życiem jedynym? * Trzydziestokilkuletni Wiedeńczyk któregoś ranka nie znajduje na wycieraczce codziennej gazety, z radia dobiega tylko szum, ekran telewizora pozostaje pusty, internet nie działa, dziewczyna nie odpowiada na SMS-y, ojciec nie podnosi słuchawki telefonu. Na ulicy, o tej porze zwykle wypełnionej zgiełkiem, zupełna cisza: ani śladu pojazdów, a także ludzi. Nie słychać nawet ptaków…

Uwe Johnson, Domniemania w sprawie Jakuba, przeł. Sława Lisiecka, posł. Zdzisław Jaskuła, Czytelnik, Warszawa 2008 (Kroki/Schritte) Powieść „Mutmassungen über Jakob” ukazała się w roku 1959 i została okrzyknięta „wielkim wyjątkiem” przez Hansa Magnusa Enzensbergera, który stwierdził też, że swoim debiutanckim utworem Uwe Johnson w przekonujący pod względem formalnym sposób zmierzył się z „wołającym o pomstę do nieba tematem podzielonych Niemiec”. Książka opowiada historię Jakuba Absa, który w październiku 1956 roku jako pracownik Niemieckich Kolei ma obowiązek priorytetowego odprawiania radzieckich transportów wojskowych, jadących stłumić powstanie na Węgrzech. W roku 1945 po wędrówce wraz z matką z Pomorza trafia do małego miasteczka Jerichow. Schronienia uciekinierom udzielają …

Christoph Ransmayr, Latająca góra, przeł. Jacek S. Buras, PIW, Warszawa 2007 (Kroki/Schritte) Odkąd większość poetów pożegnała się z mową wiązaną i zamiast regularnych wersów stosuje wolne rymy, a ponadto podzielony na strofy niejustowany skład, tu i ówdzie pojawiło się mylne mniemanie, że każdy niejustowany, to znaczy składający się z linijek nierównej wielkości tekst jest wierszem. To nieporozumienie. Skład niejustowany – czy inaczej: chorągiewkowy – jest wolny, nie stanowi wyłącznej własności poetów.

Bernhard Schlink, Lektor, przeł. Karolina Niedenthal, wyd. 2, Muza, Warszawa 2009 Romans nastolatka i starszej o dwadzieścia lat kobiety, dla których czytanie staje się rytuałem miłości. Znakomita powieść przetłumaczona na 39 języków, ostatnio ponownie wydana w filmowej okładce – w sam raz dla wielbicieli ekranizacji z oscarową kreacją Kate Winslet. Hanna jest piękna, pociągająca i znacznie starsza od piętnastoletniego Michaela, który zakochuje się w niej bez pamięci. Chłopak zaczyna bywać w jej domu. Ich romans szybko przeradza się w namiętność, a częścią miłosnego rytuału staje się czytanie na głos książek z kanonu światowej literatury. On zostaje jej lektorem, ona dzięki niemu mniej dotkliwie odczuwa samotność.

Dawid Grosman, Kto ze mną pobiegnie, przeł. Leszek Kwiatkowski, wyd. 2, W.A.B., Warszawa 2008 Eksstudent filozofii oraz wiedzy o teatrze na Uniwersytecie Hebrajskim. Mieszkaniec przedmieść Jerozolimy. Znany publicysta. Laureat międzynarodowych nagród literackich. Tłumaczony na 25 języków. Dawid Grosman (1954) jest uważany za jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy izraelskich, chociaż w ojczyźnie bywa o nim głośno ze względu na głoszone publicznie poglądy, bezkompromisową postawę polityczną i prospołeczną. Autor „Kto ze mną pobiegnie” wielokrotnie wyrażał swoje zdecydowane sądy o rządach i narodach na „ziemi obiecanej” – podzielonych…

Sándor Márai, Sindbad powraca do domu, tłum. i posł. Teresa Worowska, Czytelnik, Warszawa 2008 (Nike) ZAPIS ODCHODZĄCEGO ŚWIATA Literatura węgierska miała swojego czarodzieja, który jak nikt inny potrafił opisać nastrój Węgier w ostatnich dziesięcioleciach Monarchii, atmosferę Budapesztu, lecz także małych miasteczek i wsi, przedstawić rozmaite szalone figury, dziwne i zachwycające typy, słowem, stworzyć świat gęsty, niepowtarzalny, i opowiedzieć o nim w charakterystycznym stylu, który rozpoznajemy od pierwszych zdań tekstu. Tym czarodziejem był Gyula Krúdy.

Mateusz Marczewski, Niewidzialni, Czarne, Wołowiec 2008 Mateusza Marczewskiego (1976) uszłoby nazywać poetą, pisarzem, reportażystą… Wedle uznania i znajomości jego książki z Czarnego bądź wypowiedzi wywiadowczych. – „Niewidzialni” to projekt czysto literacki – wszystko w tej książce opiera się na języku, język jest w niej metodą, a nie faktografia. Staram się opowiadać o problemie poprzez emocje. Co jest dla mnie ważniejsze, w którym kierunku chciałbym iść? Myślę, że jest to proza, nie tylko reportaż…

Pascal Mercier, Nocny pociąg do Lizbony, przeł. Magdalena Jatowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2008 Deszczowy poranek w Bernie. Raimund Gregorius jak co dzień idzie do szkoły, w której od wielu lat uczy języków klasycznych. Na moście Kirchenfeld widzi piękną nieznajomą, szykującą się do samobójczego skoku… Wkrótce potem berneńskiemu nauczycielowi wpada w ręce książka portugalskiego autora, Amdeu de Prado. Pod wpływem tych dwóch okoliczności Gregorius, samotny intelektualista, w jednej chwili porzuci dotychczasowe uporządkowane życie: nieoczekiwanie, w połowie lekcji, wstaje i wychodzi ze szkoły. Nocnym pociągiem podąży do Lizbony, nie wiedząc, jakie tajemnice wyjawi mu to cudowne miasto. Jego przewodnikiem jest książka Portugalczyka, z którą nie rozstaje się ani na chwilę. Poruszony do głębi …

José Luís Peixoto, Puste spojrzenie, przeł. Wojciech Charchalis, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008 Poetycka, hipnotyzująca powieść o miłości, cierpieniu i przeznaczeniu. W bezimiennej, zastygłej w czasie portugalskiej wiosce życie toczy się z dnia na dzień, na pograniczu jawy i snu. José, pastuch, dowiaduje się, że jego żona ma romans z olbrzymem. Dwaj bliźniacy, złączeni opuszkami palców, zakochują się w siedemdziesięcioletniej wdowie. Mieszka tu także mistrz ciesielski i ślepa prostytutka, która zostaje jego żoną.

Mia Cuoto: – * Ostatni lot flaminga*, przeł. Elżbieta Milewska, PIW, Warszawa 2005 (80 Światów) – * Naszyjnik z opowiadań*, wybór i oprac. Dorota Kwinta, Jakub Jankowski, José Carlos Dias, przedm. Eugeniusz Rzewuski, Instytut Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW–Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2008 (Biblioteka Iberyjska) – * Taras z uroczynem*, przeł. Elżbieta Milewska, Świat Książki, Warszawa 2009 (Lemur) – * Lunatyczna kraina*, Karakter, Kraków 2010 Moją rasą jestem ja, Jan Ptasznik. […]

V.S. Naipul, Marionetki, przeł. Maria Zborowska, Noir sur Blanc, Warszawa 2009 Czterdziestoletni Ralph Singh – pochodzący z hinduskiej rodziny osiadłej na karaibskiej wyspie Izabela – próbuje dokonać bilansu dotychczasowego życia, spisując swoje wspomnienia w małym hotelu na przedmieściach Londynu. Studiując w Anglii, pragnie oderwać się od swoich korzeni i wtopić bez reszty w kulturę Zachodu, jednakże, mimo małżeństwa z białą kobietą, okazuje się to niemożliwe. Wybiera zatem powrót na rodzinną Izabelę. Początkowo daje się unieść gorącej atmosferze kraju, którzy świeżo uzyskał niepodległość, włącza się w życie polityczne, dochodzi nawet na pewien czas do wysokich stanowisk w rządzie, ale ten epizod, podobnie jak małżeństwo, kończy się porażką, a sam Ralph Singh ostatecznie pozbywa się …

Lyonel Trouillot, Dzieci bohaterów, przeł. Jacek Giszczak, Karakter, Kraków 2009 Trzy dni wolności: tyle sobie dają winne dzieci, gdy jedno z nich morduje ojca, znienawidzonego przez wielu i przegranego życiowo Corazona. Colin i Mariela są rodzeństwem, mieszkają w slumsach na przedmieściach Port-au-Prince, głównego portu i stolicy Haiti. Żyją w rytm ciosów, jakie ojciec-skończony tyran wymierza biernej matce, oraz modlitw, które bogobojna służka chaty pana męża kieruje do Boga, oczekując na zmiłowanie. Dzieci mogą zaufać tylko sobie i instynktom: dlatego chłopak roztrzaskuje ojcu głowę i rodzeństwo ucieka.

Paul Stewart i Chris Riddell, Kroniki Kresu, Egmont, Warszawa 2008-2009 Dwóch autorów: Paul Stewart i Chris Riddell stanowią niespotykany tandem. Pisarz i rysownik wspólnie tworzą światy, postaci i historie, które potem oczarowują w wydawanych przez nich książkach. Pracują w charakterystycznych fazach, Stewart podsuwa Riddellowi fragmenty powieści i zalążki postaci do naszkicowania, które dalej rozwija, gdy rysownik je ukonkretni, a Riddell ze skarbca swoich szkicowników wyciąga miejsca, bestie i bohaterów, którzy tylko czekają, by dostać imię i jakąś, choćby epizodyczną rolę w powstającej fabule. Stewart jest pisarzem, twórcą literatury dziecięcej i młodzieżowej, sławnym ze swojej niezwykłej wyobraźni i poczucia humoru. Riddell wybitnym rysownikiem, który obok ilustracji do książek, …

Proza Łukasza Orbitowskiego (i jego portrety) Autora „Świętego Wrocławia” wielokrotnie nazywano najciekawszym polskim twórcą horrorów (jak twierdzi prozaik: ten gatunek „mówi sakramentalne TAK wszystkim przejawom ziemskiego życia”), klasyfikowanych zresztą jako realistyczne ze względu na świetnie oddany koloryt lokalny i wyjątkowy zmysł konstruowania przestrzeni, a przede wszystkim fantastyki – debiutował „Diabłem na Jabol Hill” w „Science Fiction” 2000, nr 1. „Jego utwory są swoistym połączeniem powiastki filozoficznej, […] prozy psychologicznej i ambitnej fantastyki” – witał młodego pisarza ciepłymi słowami Wojciech Kajtoch. Akcja na poły realistycznych opowiadań rozgrywa się najczęściej w rodzinnym mieście pisarza – Krakowie. W narracjach łatwo wychwycić pierwiastki realistyczne …

Aleksander Kościów, Przeproś. Przewodnik gracza Prozaik, kompozytor i altowiolista. Mieszka w Warszawie, mieście-przestrzeni dla swoich powieści. Wykłada kontrapunkt i inne przedmioty teoretyczne w tamtejszej Akademii Muzycznej. Laureat wielu konkursów kompozytorskich, stypendysta Fundacji Fulbrighta (2004). Wydał znakomicie przyjęte przez czytelników i recenzentów powieści: „Świat nura" (debiut literacki 2006 roku) i „Przeproś. Przewodnik gracza" – obie zostały finalistkami Paszportów „Polityki". Nie bez powodu. Popatrzmy na tegoroczną powieść… W dręczonej upałami Warszawie splatają się losy Marty poszukującej zaginionego synka i Błażeja, który po zerwaniu zaręczyn osiadł na mieliźnie życia, a także czternastoletniej Zuzanny, przeświadczonej, że jest bohaterką …

2008. Antologia współczesnych polskich opowiadań, red. i posł. Andrzej Skrendo, Forma, Szczecin 2008 (Kwadrat) Uformowany na północy zbiór opowiadań współczesnych pisarzy w dużej mierze odzwierciedla to, co dzieje się obecnie w polskiej prozie. Zebrane w tomie utwory nie były dotąd publikowane, a większość z nich została napisana specjalnie z myślą o nim. W antologii znalazły się zarówno teksty nieco bardziej tradycyjne w podejściu do języka i reguł narracji, proza realistyczno-satyryczna, jak i awangardowa. Do pierwszej grupy należą teksty penetrujące i ujawniające za pomocą opisów potocznych zdarzeń sferę metafizyczną. Grupa druga to proza nadzwyczaj zabawna, żwawa oraz jędrna, pokazująca to, co doraźne, dojmujące i groteskowe. Grupę trzecią tworzą natomiast opowiadania autorów …

Marguerite Duras, Kochanek, przeł. Loda Kałuska, Znak, Kraków 2007 Osoba pisząca książki musi pozostawać w stałej izolacji od innych ludzi. To najważniejszy wymiar samotności. Samotność tekstu – samotność autora. Wyraźnie zainspirowana tekstem L’Amant Szwedka Bodil Malmsten w tomie Cena wody w Finistčre przypomina: „Marguerite Duras, jeśli nie była zadowolona z książki, pisała ją na nowo. Opowiadała tę samą historię, ale w innej tonacji, z innego punktu widzenia. Opowieść w Kochanku, książce, która przyniosła jej nagrody i sławę, została przepisana na nowo od początku do końca. Kochanek był zbyt płytki – uważała Marguerite Duras”.

Michel Schneider, Marilyn, ostatnie seanse, przeł. Jacek Giszczak, Znak, Kraków 2008 W twórczości Michela Schneidera wyraźnie widać fascynację życiem sławnych ludzi, głównie muzyków i pisarzy. Często sięga po formę fabularyzowanej biografii czy powieści biograficznej, osiągając mistrzostwo właśnie w książce o Marilyn Monroe. Do swoich bohaterów podchodzi głównie od dwóch stron – po pierwsze jako psychoanalityk, po drugie – próbując przyjrzeć się ich życiu poprzez pryzmat śmierci. Taki właśnie charakter ma książka o Marilyn. W książce Schneider tworzy własną interpretację tajemniczej śmierci aktorki. Jak powtarza za Trumanem Capote, w odpowiedzi na spekulacje dotyczące domniemanego zabójstwa aktorki: to śmierć ją zabiła, nikt inny. Śmierć, rozumiana jako nieodparty impuls, zgodny z zawiłą …

Aminatta Forna, Kamienie przodków, przeł. Ewa Horodyska, W.A.B., Warszawa 2008 (Seria z Miotłą) Po śmierci dziadka Abie dziedziczy plantację kawy w Afryce. Przyjeżdża tam z Londynu, by odebrać spadek. Na podupadłej plantacji dziewczyna wsłuchuje się w głosy z przeszłości, przenosi w świat dzieciństwa. Pomagają jej w tym opowieści ciotek - Mariamy, Hawy, Serah i Asany - córek czterech z jedenastu żon dziadka. Kobiety, które dożyły już późnej starości, mówią o swoich marzeniach, po raz pierwszy wyrzucają z siebie dręczące je tajemnice, opowiadają o wstydliwych i bolesnych wydarzeniach. Ich losy dopełniają się wzajemnie, układają w historię rodziny, małej społeczności wiejskiej i całego narodu.

DUMA AFR(OAMER)YKAŃSKIEJ KOBIETY: Alice Walker, Toni Morrison i Ken Bugul Inicjatorki ruchu Black American Feminism wystąpiły publicznie jako jedne z pierwszych mniejszości pośród kobiet świata, by zwrócić uwagę na brak zrozumienia specyfiki sytuacji innych ras, narodów i kultur. Czarny feminizm skupia się na problemach „czarnej tożsamości”. Rozwinął się na bazie lewicowego aktywizmu, w niektórych miejscach zbliżony do feminizmu socjalistycznego, jednak głównym zagadnieniem poruszanym w tej teorii jest to, że kobiety czarne mają inne doświadczenia niż białe, ich problemy różnią się głównie ze względu na odmienne warunki społeczne (spuścizna niewolnictwa) i rasizm (segregacja, dyskryminacja w prawach i dostępie do „źródeł”). Ponadto czarne kobiety są prześladowane i upokarzane nie tylko …

Gerard Clarke, Truman Capote. Biografia, przeł. Jarosław Mikos, PIW, Warszawa 2008 (Oto człowiek) *Jest jeden jedyny T.C. Nie było nikogo takiego przede mną. I nie będzie po mnie.* (Truman Capote w rozmowie z czerwca 1984 roku) Biografia 2008 roku w rankingu Radia Kraków: To się czyta! Gerald Clarke (1937) – amerykański dziennikarz i pisarz, współpracownik takich czasopism, jak „The Atlantic Monthly”, „Esquire”, „The New Republic”, Rolling Stone”, „Time”, zasłynął jako autor znakomitych portretów pisarzy, aktorów i reżyserów, a także wywiadów z nimi. Ma w swoim dorobku dwie bestsellerowe biografie: spolszczoną i rewelacyjnie wydaną przez PIW „Capote. A Biography” (wyd. oryg. 1988) oraz „Get Happy. The Life of Judy Garland” (2000). Jest także redaktorem tomu listów Trumana Capote’a …

Czarno na białym: po-wieści J.M. Coetzee, Hańba J.M. Coetzee urodził się w 1940 w Cape Town w RPA w rodzinie o korzeniach niemieckich i brytyjskich. Pierwszym językiem przyszłego pisarza był angielski. Na początku lat 60. Coetzee wyjechał do Anglii, gdzie pracował jako programista komputerowy. Potem studiował literaturę w Nowym Jorku. W 1984 otrzymał tytuł profesora literatury w Cape Town. W 2002 wyjechał do Australii, gdzie obecnie wykłada na Uniwersytecie w Adelajdzie. Jako pisarz Coetzee debiutował w 1974, międzynarodowy rozgłos zyskała dopiero jego powieść „Czekając na barbarzyńców”. Pierwszego Bookera (za najlepszą powieść anglojęzyczną) dostał w 1983 za „Życie i czasy Michaela K.”. Drugi raz uhonorowano go tą nagrodą w 1999 roku za „Hańbę”. W 2008 roku wyświetlano ekranizację …

Rafał Pankowski, Rasizm a kultura popularna, Trio, Warszawa 2006 Niewiele jest w historii świata zjawisk społecznych, które spotykałyby się z tak powszechnym potępieniem, jak rasizm. Przejawem jednoznacznie negatywnych ocen są zarówno najwyższej rangi dokumenty ONZ, jak i wystąpienia największych autorytetów ludzkości, religijnych i świeckich. Pomimo to rasizm trwa. Dowodem jego żywotności we współczesnym świecie jest nie tylko pojawianie się na nowo elementów tej ideologii w dyskursie politycznym, ale także globalna niesprawiedliwość dramatycznie pogłębiającej się, trudnej wręcz do ogarnięcia, przepaści o charakterze społeczno– ekonomicznym, która utrwala hierarchie rasowe, będące bezpośrednim spadkiem epoki kolonialnej. Uporczywe trwanie rasizmu, trudny do zakwestionowania fakt społeczny …

CAMPania. Zjawisko campu we współczesnej kulturze, pod red. P. Oczki, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2008 (Idee) Co to jest camp? Czy camp to kicz? Czy może sposób myślenia? „CAMPania. Zjawisko campu we współczesnej kulturze” przedstawia teksty młodych badaczy, którzy starają się zdefiniować lub redefiniować pojęcie campu. Opisują jego miejsce w literaturze, kinie i sztuce, zwłaszcza polskiej. Książka zawiera teksty teoretyczne, a także monograficzne eseje − o katolicyzmie, konsumpcji, queer.

Jeffrey Eugenides, Middlesex, przeł. W. Kurylak, Sonia Draga, Katowice 2004 Wiosną 1974 roku Calliope Stephanides, uczennica szkoły dla dziewcząt w Grosse Point, Michigan, odkrywa w sobie pociąg fizyczny do koleżanki z klasy, truskawkowej blondyny, namiętnej palaczki papierosów, przejawiającej wyraźne talenty aktorskie. Pasja, jaka rozwija się ukradkiem pomiędzy nimi - równolegle z brakiem dojrzewania u Callie - prowadzi tę drugą do podejrzeń, że jest inna niż reszta dziewcząt. W rzeczywistości jednak nie jest w ogóle dziewczyną.

Orhan Pamuk, Nazywam się Czerwień, tłum. Danuta Chmielowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Główny bohater imieniem Black zostaje wezwany do Istambułu po dwunastoletniej nieobecności – podróżach do Persji i oddalonych zakątków imperium. Wzywa go jego wujek ze strony matki, Enishte Effendi – mistrz manuskryptów tworzonych dla sułtana i ojciec dawnej miłości Blacka, Shekure’y, której ręki odmówił siostrzeńcowi. Black to były członek studia miniatur, malujący arcydzieła dla sułtana. Miniaturzyści są wybraną grupą ludzi; ich zadaniem jest tworzenie ilustracji do starych dzieł tureckich. Czterech z nich: Butterfly, Stork, Olive i Elegant (to ich pseudonimy) zostają zatrudnieni do tajnego projektu, nadzorowanego przez samego sułtana. Ma to być stworzenie na tysięczną rocznicę ucieczki …

Daniel Kalder, Zagubiony kosmonauta, przeł. Maciej Ignaczak i Piotr Siemion, Czarne, Wołowiec 2008 Literatura to jedno, a życie – to co innego. Nie wiem, czy to kwestia mojego poczucia humoru czy raczej rodzaj strategii artystycznej. Ironia pozwala na jednoczesne mówienie poważnych rzeczy w niepoważnej osnowie. Mnie to odpowiada. Nie jestem z tych, którzy biją się w pierś i oświadczają, jak bardzo głębokie są ich przemyślenia. Daniel Kalder to 34-letni Szkot z Fife, który ostatnie dziesięć lat spędził w byłym Związku Radzieckim. Podejmował się tam najrozmaitszych zajęć i – jak zaznacza – nie zaliczył chyba tylko handlu bronią i ludzkimi organami. Rosja mu się spodobała: „Tam szybko odkryłem w sobie zamiłowanie do życia w społeczeństwie znajdującym się w stanie swobodnego upadku Każdego …

Alberto Fuguet, Filmy mojego życia, tłum. Marcin Sarna, muchaniesiada.com, Kraków 2008 (postm@condo) Alberto Fuguet, urodzony w Santiago de Chile w 1964 roku, to jeden z najbardziej znanych twórców tak zwanego pokolenia McOndo – i jego współzałożyciel (razem z Sergio Gómezem). Pierwsze trzynaście lat życia Fuguet spędził w Kalifornii, by potem przenieść się do Chile, gdzie już na studiach dał się poznać jako interesujący prozaik. Tyle że jego proza odbiegała od standardów latynoamerykańskiej beletrystyki: Chilijczyk pisał o wielkim mieście, o życiu współczesnych młodych ludzi, i to we frenetycznym stylu – próżno było szukać u niego choćby śladów tak popularnego realizmu magicznego. To zresztą sprawiło, że kiedy młodociany twórca trafił na Writers’ Workshop na Uniwersytecie w Iowa, …

Rodrigo Fresán, Ogrody Kensington W pewną długą noc angielski pisarz Peter Hook opowiada dziwną i niejednoznaczną historię życia J.M. Barriego, twórcy Piotrusia Pana, a zarazem odsłania swoje tajemnice: narkotyczne dzieciństwo w psychodelicznych latach sześćdziesiątych, karierę pisarza bestsellerowych powieści o Jimie Yangu, mroczną winę i jeszcze mroczniejsze zamiary. Barrie to skomplikowana postać: dramatyczne wydarzenia z dzieciństwa sprawiły, że – niczym jego słynny bohater – nigdy nie chciał dorosnąć. A najpiękniejsze chwile dorosłego życia spędził bawiąc się z małymi braćmi Llewelyn Davies, którzy stali się inspiracją do jego najsłynniejszego działa i na których życiu odcisnął wieloznaczne piętno. Takie samo, jak na małym Peterze Hooku odcisnęła lektura Piotrusia Pana i szalona, …

Tobie Lolness, Miś Paddington, Piotruś Pan, bracia Hardy i inni W jednej chwili i mały chłopiec może zostać bohaterem, czy to literackim, czy to psychospołecznym (głównym w tekście lub epizodycznym – w życiu) – udowadnia francuski pisarz i dramaturg. Timothée de Fombelle za Tobiego, swoją debiutancką powieść, otrzymał we Francji prestiżową Nagrodę im. A. Saint-Exupéry’ego. Dalszy ciąg przygód młodego Lolnessa, Les Yeux d’Elisha, już wkrótce w Polsce – zapowiada wydawca.

Duże dzieci bajki piszą Henning Mankell Pies, który biegł ku gwieździe (Hunden som sprang mot en stjärna) Henning Mankell jako autor książek dla dzieci? I to ilu! Szwedzki pisarz, znany na świecie jako twórca poczytnych powieści kryminalnych, w których głównym bohaterem jest komisarz z Ystad, Kurt Wallander, potrafi też zajmująco snuć historie dla młodszych czytelników. Przede wszystkim – dla czytelników powyżej 9. roku życia, do nich bowiem adresowana jest powieść Pies, który biegł ku gwieździe.

Zoran Ferić, Pułapka na myszy Walta Disneya, przeł. Gordana Đurđev i in., Sejny, Pogranicze 2007 (Meridian) Pisarz i gimnazjalny nauczyciel. Przewodnik młodzieży po języku i literaturze chorwackiej oraz wytrawny opowiadacz. Zoran Ferić, ciało pedagogiczne i literacka dusza, uważany jest za mistrza krótkich form, autora obdarzonego niezwykłą fantazją i humorem. Zagrzebianina z przymrużeniem oka okrzyknięto Monty Pythonem literatury chorwackiej. Sławę przyniosła mu Pułapka na myszy Walta Disneya, za którą w Chorwacji otrzymał nagrodę Dekada dla najlepszej książki dziesięciolecia. Składa się na nią dziesięć historii z fantastyczno-groteskowej rzeczywistości byłej Jugosławii.

Dubravka Ugrešić, Nikogo nie ma w domu, przeł. Dorota Jovanka Mentzel-Cirlić, Znak, Kraków 2008 – Dubravka jest ucieleśnieniem duchowej urody Chorwacji w literaturze – pisał Adam Michnik. – Jej książki to błyskotliwa intelektualnie analiza problemów współczesności ważnych dla nas wszystkich. „…proponuję z tego miejsca, by wznieść pomnik nieznanemu polskiemu hydraulikowi w rozlicznych europejskich miastach. Dlaczego? Dlatego że polski hydraulik jest pierwszą ofiarą europejskiego zjednoczenia, zwłaszcza zaś idei poszerzania Europy. Ponieważ o polskim hydrauliku wszyscy mówią ze strachem i nienawiścią – zepchnął w cień nawet przysłowiowo znienawidzonych Romów – pomnik winien składać się tylko z cokołu. A na cokole niech zostanie wyryty prosty i smutny napis: Pomnik Nieznanego Polskiego …

Miljenko Jergović, Ruta Tannenbaum, tłum. Magdalena Petryńska, Czarne, Wołowiec 2008 (Inna Europa, Inna Literatura) Wieści o tytułowej Rucie Tannenbaum, ulubienicy przedwojennej zagrzebskiej sceny teatralnej, docierają nawet do Hitlera. Jednak po ogłoszeniu w 1941 Niezależnego Państwa Chorwackiego Ruta budzi się pewnego dnia jako zwykła Żydówka i jej życie gwałtownie się zmienia… Fabularyzowana biografia, albo jej próba, Lei Deutsch, zwanej chorwacką Shirley Temple. Wnikliwe studium drobnomieszczaństwa w Zagrzebiu. Jergović bierze pod lupę dusze zwykłych ludzi, którzy nagle stają się żądnymi krwi ustaszami, a wtedy w miejsce życzliwej ironii i humoru wkrada się autentyczny gniew.

Daniel Katz, Kobieta pułkownika, przeł. Sebastian Musielak, Czarne, Wołowiec 2007 Fiński pisarz Daniel Katz i jego tłumacz, Sebastian Musielak, udowodnili, że warto zaglądać do prozy autorów z tego zimnego kraju, promować ją namiętnie. Polaka wyróżniono zresztą Nagrodą „Literatury na Świecie” za dokonaną w imponujący sposób translację Kobiety pułkownika. Co w niej się dzieje? Pewnego burzowego wieczoru Henryk Watra, nauczyciel historii, wychodzi z domu, by naprawić naderwany przez wzburzoną wodę pomost. Jednakże deski ulegają sile żywiołu i unoszą mężczyznę w dół rzeki. Jego podróż kończy się równie niespodziewanie na pomoście przynależącym do domostwa niewidomego pułkownika. Nauczyciel jeszcze nie wie, że to zdarzenie na zawsze odmieni jego życie. W jego uporządkowany świat – wraz z …

Dina Rubina, Syndykat, tłum. Margarita Bartosik, Muza, Warszawa 2008 Wymyślam świat na nowo, ale nie odklejam się od rzeczywistości. Urodzona w Taszkencie w 1953 roku Dina Rubina zadebiutowała w wieku 16 lat w młodzieżowym czasopiśmie literackim „Juność”, a mając 25 lat została członkinią Związku Pisarzy. Jedno z jej opowiadań zostało sfilmowane, a kilka innych wystawiano w moskiewskich teatrach po jej przeprowadzce do stolicy. Rozgłos zyskała jednak w latach 90., już na emigracji w Izraelu.

Howard Jacobson, Wieczory kaluki, tłum. Maciej Świerkocki, Cyklady, Warszawa 2008 *Jest w tej książce dziki, pełen złości, gromki i szyderczy śmiech, ale to śmiech na krawędzi. Komedia kataklizmu. * 500 stron, jeden człowiek wobec drugiego… i wszystkiego, o łączy lub dzieli. Max Glickman, brytyjski Żyd mieszkający w Crumpsall Park, powinien wieść pogodne życie u boku swej eleganckiej matki urządzającej wieczorki dla przyjaciół, którzy uwielbiają niemal tak samo jak ona karcianą grę kaluki, oraz ojca ateisty obwieszającego ściany zdjęciami ulubionych mistrzów boksu. Ale inne głosy szepczą mu uwodzicielsko o Buchenwaldzie, eksterminacji i niemożności zapomnienia.

Michał Moszkowicz, Psi paszport, Biblioteka Midrasza, Warszawa 2008 W związku z wydarzeniami marcowymi 1968 polscy Żydzi masowo opuścili Polskę, wygnani przez PZPR. Jednym z emigrantów z biletem w jedną stronę był Michał Moszkowicz, ówczesny student wydziału filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Moszkowicz wcale nie chciał wyjeżdżać, ale został do tego zmuszony ze względu na swoje pochodzenie. Urodzony w Rosji z żydowskich rodziców w wieku pięciu lat wyjechał wraz z nimi do Polski. Jako dorosłego człowieka zmuszono go do zmiany kraju, w którym mógłby żyć. Został Polakiem ze Skandynawii, autorem czekającym na odkrycie. Dopiero teraz, w 20008 roku do Biblioteki „Midrasza” dołączyła książka Michała Moszkowicza zatytułowana „Psi paszport”. Po raz pierwszy mamy szansę przeczytać opowiadania …

Zbigniew Masternak, Scyzoryk, Zysk i S-ka, Poznań 2008 …moja twórczość to życiopisanie. Tom Scyzoryk stanowi trzecią już część autobiograficznego cyklu powieści Zbigniewa Masternaka pt. Księstwo. Wielkomiejski quasi-kryminał z wątkami sensacyjno-wspomnieniowymi i prowincją na tyłach opowiada dalsze losy chłopaka, który chce wyrwać się ze swego rodzinnego miasta. Jego życie nie układa się jednak tak, jakby sobie tego życzył. Po nieudanych studiach prawniczych w Lublinie zmienia uczelnię i przenosi się do Wrocławia. Jako student polonistyki zostaje pisarzem i marzy o sfilmowaniu swoich opowiadań. Młody, zagubiony człowiek miota się, próbując odnaleźć prawdziwą miłość i drogę w życiu, która zapewni mu spokój. Jednak zarówno trudna sytuacja materialna, jak i choroba matki nie ułatwia mu …

Kloaka Maksima in actum *Piana, w której tonęliśmy, i tak wszystko to rozłoży, wymiesza, pochłonie.* Pierwsze efekty tłumaczenia prozy Vladimira Arsenijevicia (1965) na polski ujawniły czasopisma niszowe o dość mglistej obecności lub z trudem kojarzonych nazwach: „projektOR”, „Arkusz” i „Krasnogruda”. Wyłączność (?) na drukowanie serbskiego pisarza w postaci książkowej posiada Czarne z Wołowca – oficyna zasłużona dla promocji literatury bałkańskiej w Polsce. Wydawnictwo Moniki Sznajdermann i Andrzeja Stasiuka w 2003 przedstawiło jego tom „Pod pokładem. Opera mydlana”, a wśród tegorocznych zapowiedzi pojawiła się miniatura prozatorska-komiks „Iszmail” (przygotowana wspólnie z Aleksandrem Zografem).

Pisarskie re/konstrukcje: Rabelais z Bałkanów BORA ĆOSIĆ, jeden z najwybitniejszych pisarzy byłej Jugosławii – jak pisała o nim już kilka lat temu polska tłumaczka, Danuta Cirlić-Straszyńska, urodził się w roku 1932, w Zagrzebiu, w kupieckiej rodzinie Lazara Ćosicia. Po pięciu latach przeniósł się wraz z rodziną do Belgradu, gdzie spędził 55 lat życia. W roku 1992, podczas wojen jugosłowiańskich, wyjechał do Rovinja, a stamtąd do Berlina. Dziś mieszka w Niemczech.

David Albahari, mamidło, przeł. Dorota Jovanka Ćirlić, W.A.B., Warszawa 2008 (Don Kichot i Sancho Pansa) Jeśli zrozumiesz, co się dzieje w twojej rodzinie, pojmiesz też, co się dzieje w świecie. Serbski emigrant mieszkający w Kanadzie, wannabe pisarz, słucha taśm, na których nagrał przed laty głos matki. Kiedy zmarła, a on szykował się do wyjazdu z pogrążonej w chaosie Jugosławii, w ostatniej chwili upchnął taśmy do walizki. Teraz – w spokojnej nowej ojczyźnie – wracają do niego tamte chwile, dźwięki, sytuacje.

Muharem Bazdulj, Koncert, przeł. Dorota Jovanka Ćirlić, Czarne, Wołowiec 2007 (Inna Europa, Inna Literatura) Każdy z nas ma ulubiony zespół muzyczny i właściwie każdy z nas, jeśli tylko lubi chodzić na koncerty, występ ulubionego zespołu uważa za jedyny i niepowtarzalny, nazywając go często koncertem wszech czasów. Nie można więc powiedzieć, iż koncert moich idoli był lepszy od występu innego zespołu. Są jednak takie koncerty, na które idą ludzie różnego pochodzenia, rożnych wyznań, poglądów, fani występującej na scenie grupy, jak i ci, dla których grana przez nich muzyka nie posiada żadnego uroku.

Przemysław Czapliński, Powrót centrali. Literatura w nowej rzeczywistości, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Literatura, włączając się w społeczną komunikację, powinna utrudniać nam to, co uważamy za łatwe i oczywiste, czyli uznawanie, że tylko nasze poglądy są słuszne […], ale powinna też ułatwiać to, co trudne, czyli pokazywać, że pomiędzy agresją a obojętnością istnieje nieprzebrana mnogość stanów porozumienia. Retrospektywny tom jednego z najbardziej poczytnych i poważanych polskich krytyków literackich – pod względem wielu tematów aktualny, dla niektórych czytelników z katedr wręcz odkrywczy, miał szansę wywołać żywą dyskusję w środowiskach krytyków i historyków literatury współczesnej. Skupiając się przede wszystkim na rynku książki, historii pism literackich (przed erą Internetu), …

Dominik Kaznowski, Nowy marketing w internecie, Difin, Warszawa 2007 *…teraz główną potrzebą branży, poza budowaniem świadomości znaczenia internetu, powinna być szeroko pojęta edukacja rynku. Jak powiedział Matt Welch: „New times call for new media”. Sama forma książki nie jest oczywiście nowym medium, ale nowym może być proces jej powstawania. Dzięki Web 2.0 każdy chętny może brać udział w jej powstawaniu.* Jak internet wpływa na zmiany postaw konsumentów? Jaki naprawdę jest jego zasięg? Jak zaplanować skuteczną kampanię marketingową w sieci? Co to jest Web 2.0 i jak wykorzystać ten trend w marketingu? Kim są polscy użytkownicy internetu? W tej książce znajdziesz odpowiedzi na te i wiele innych pytań.

Łukasz Gołębiewski, Śmierć książki. No Future Book, Biblioteka Analiz, Warszawa 2008 Biblioteki bez książek, miasta bez księgarń, renesans piktogramów… Opowieść, jaką snuje Łukasz Gołębiewski, jest tyle fascynująca, ile przerażająca. I co szczególnie frapujące… jak najbardziej realna. Śmierć książki. No Future Book to przewrotnie zatytułowany esej o obecnym stanie kultury druku, zapoczątkowanej w 1455 roku przez wynalazek Gutenberga, oraz analiza mechanizmów i tendencji społecznych wpływających na kulturę XXI wieku. – Śmierć książki to tytuł, mam tego pełną świadomość, prowokacyjny. Sam bowiem nie wierzę, że książka – jako utrwalona myśl ludzka – może zginąć.

Książki mówiące same za siebie? W Internecie regularnie pojawiają się publikacje nowego rodzaju: animacje, profesjonalne i (pół)amatorskie filmy święcące triumfy w serwisie Youtube.pl, podcasty, gry i modele symulacyjne, w tym społeczności wirtualne. „Nowinki” techniczne związane z rozwojem medium sieciowego wkroczyły także na rynek książki. Oprócz tomów drukowanych cyfrowo na żądanie (nawet pojedynczy egzemplarz) i e-booków można obecnie znaleźć coraz więcej audiobooków od wydawców i wytworni różnej maści. Czym są audiobooki? To po prostu lektury w formacie audio, kursy językowe, audycje, słuchowiska czy książki mówione dostępne na płytach CD. Nośnik dźwiękowy zawiera teksty czytane przez profesjonalnego lektora lub wybranych aktorów. Nagrań dokonuje się w profesjonalnym studiu, nierzadko …

Czemu nie Blog (ang. weblog – sieciowy dziennik, pamiętnik) to rodzaj strony internetowej, na której autor umieszcza datowane wpisy, wyświetlane kolejno. W Polsce istnieje prawie 2,5 miliona blogów. Blogi zazwyczaj posiadają system archiwizacji wpisów, system kategorii (tagów), możliwość komentowania wpisów przez czytelników, a także zestaw linków (tradycyjnie umieszczany w bocznej kolumnie): do blogów polecanych przez autora (tzw. blogroll) i innego rodzaju stron WWW. Ogół blogów, traktowany jako medium komunikacyjne, określa się mianem blogosfery. Angielskie wyrażenie weblog zaczęto czytać jako we blog - „my blogujemy”.

Panowie i pany: tatusiowie mróweczkowie Maskulizm (od łac. masculinus = męski) – ideologia i ruch społeczny powstałe jako dopełnienie feminizmu, mające na celu dokończenie realizacji postulatu równości płci poprzez wyrównanie praw kobiet i mężczyzn także w dziedzinach, w których mężczyźni są dyskryminowani. Część postulatów maskulistycznych została sformułowana w odpowiedzi na wzrost znaczenia feminizmu, który doprowadził do dyskryminacji mężczyzn, bagatelizowania lub pomijania ich praw, a często wręcz do mizoandrii. Postulaty głoszone przez maskulistów mają na celu równouprawnienie obu płci. Pomimo nielicznych skrajnych postaw wśród niektórych maskulistów, nie można ideologii tej uważać za antyfeministyczną.

Wiktor Jerofiejew, Mężczyźni, przeł. Małgorzata Buchalik, Czytelnik, Warszawa 2006 (mała proza) Tom czterdziestu dwóch opowiadań, esejów i szkiców znanego doskonale w Polsce rosyjskiego postmodernisty. W oryginalnych i, jak zwykle, niekonwencjonalnych tekstach myślą przewodnią staje się rola i pozycja… mężczyzn we współczesnym świecie. Mamy tu więc do czynienia ze swoiście pojętym „maskulinizmem”, nierzadko pełnym drwiny i prześmiewczym w stosunku do obiegowego stereotypu macho, zdającego się dominować w kulturze masowej, a także z pełnym kąśliwej ironii „katalogiem” typowo męskich cech i zachowań. Ale kto wie, być może autor odpowiada także na pytanie, co to znaczy być „prawdziwym” mężczyzną?

Oksana Zabużko: estetyka i filozofia osobista Mowa – bez względu na jej przynależność narodową – jest miłością mojego życia. Nic innego nie posiada tej mocy, by zjednoczyć muzykę i mit, dwa zjawiska, dzięki którym istnienie jest znośne. Oksana Zabużko (1960) jest ukraińską pisarką, poetką i eseistką. W 1987 roku uzyskała tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Kijowskim im. T. Szewczenki. Na przełomie lat 80. i 90. (m.in. dzięki tekstom publicystycznym na temat kultury ukraińskiej) zdobyła opinię przywódcy intelektualnego swojego pokolenia Wykładała ukrainistykę w USA (Pensylwania i Pittsburgh), była też na stypendium Fullbrighta w Harvardzie. Od 1989 r. współpracuje z Instytutem Filozofii ukraińskiej Narodowej Akademii Nauk. Mieszka na stałe w Kijowie, gdzie pełni wiele funkcji …

Pro life, pro choice Simone Veil, ** O prawo do aborcji** 26 listopada 1974 roku Simone Veil, minister zdrowia w rządzie Valéry’ego Giscarda d’Estaing’a, przedstawiła przed francuskim Zgromadzeniem Narodowym projekt ustawy o dopuszczalności przerywania ciąży na życzenie kobiety. Gruntowna zmiana była sprawą pilną: co roku około 300 tysięcy zrozpaczonych Francuzek szukało ratunku w pokątnej aborcji, kwitła „turystyka aborcyjna”, coraz więcej lekarzy zrywało z hipokryzją, przyznając się publicznie do przeprowadzania nielegalnych zabiegów. Po burzliwych obradach ustawa została przyjęta, zmieniając życie tysięcy kobiet i mężczyzn.

Kwestie homoseksualności żydowskiej w literaturze i w kinie Yossi Avni, Ciotka Farhuma nie była dziwką Mocno autobiograficzna powieść o (męsko-)męskiej miłości, namiętnościach i zdradzie. „Zostałem obrzezany w dniu, w którym powiesili Eichmanna” – od tej mocnej deklaracji, w której krystalizuje się tożsamość bohatera, Yossi Avni zaczyna swoją powieść o współczesnym „wiecznym tułaczu”, który powoli odkrywa, że nad jego losem zawisło stare żydowskie przekleństwo: „Obyś wszystko miał i w jednej chwili wszystko stracił”. Bohater Avniego utracił miłość swego kochanka Arika i Izrael, pustynny kraj dzieciństwa, zanim zrozumiał, że te dwie rzeczy, które zresztą chwilami stają się jednym, były dla niego wszystkim.

Składa(n)ki (z) opowiadań Etgara Kereta Etgar Keret (1967) – jeden z najbardziej znanych na świecie pisarzy izraelskich, jest uznawany za mistrza krótkiej formy. Jego opowiadania trafiły dość szybko do podręczników szkolnych i na listy lektur dla studentów ojczystych uniwersytetów. Pisywał też wiersze, felietony i scenariusze. Keret pracuje jako wykładowca Wyższej Szkoły Filmowej w Tel Awiwie. Sławę przyniosły mu jednak zbiory prozy. W Polsce ukazało się pięć tomów opowiadań Kereta w tłumaczeniu Agnieszki Maciejowskiej, Jakuba Kokietka i Magdaleny Sommer, wybrane: Gaza blues (Świat Literacki 2000), Pizzeria „Kamikaze” (Świat Literacki 2001), oraz zachowujące ich oryginalną, autorską kompozycję: Osiem procent z niczego (W.A.B. 2006), Rury (W.A.B. 2007), Tęskniąc za Kissingerem (W.A.B. …

Judith Katzir, Matisse ma słońce w brzuchu, przeł. Michał Sobelman, EMG, Kraków 2007 (Kobieta) Powieść Judith Katzir otwiera nową serię wydawnictwa EMG: Kobieta. To jednak nie tylko kobieca proza, ale przede wszystkim jej historia - melancholijna, niczym filmy Erica Rohmera czy Alaina Resnais’a, poetycka, psychologiczna, żeńsko subtelna… Pastelowa, jak jej bohaterka, zakochana w starym kinie, starych książkach i… ludziach. Rywi, dwudziestoletnia studentka, spędza czas, oglądając stare filmy i kartkując zakurzone książki w księgarni w Tel Awiwie. Pewnego wieczoru, kiedy wraca do wynajmowanego mieszkania, obok niej zatrzymuje się samochód. Kierowca wręcza jej kwiat.

Nowe i odkurzone książki Amosa Oza Rodzina Oza przybyła do Palestyny w latach 30. z Rosji i Polski; niektórzy krewni byli aktywistami prawicowego odłamu ruchu syjonistycznego. Rodzice posyłali go przez pewien czas do szkoły nacjonalistyczno-religijnej. W wieku 15 lat, buntując się przeciw wartościom rodziców, wyjechał z rodzinnej Jerozolimy i osiedlił się w kibucu Hulda, gdzie pracował i ukończył szkołę średnią. Rada kibucu wysłała go do Jerozolimy, żeby pełnił funkcję instruktora młodzieży. Następnie odbył służbę wojskową; zaczął publikować swe pierwsze opowiadania.

Philip Roth, Everyman, przekł. Jolanta Kozak, Czytelnik, Warszawa 2008 Everyman, człowiek-każdy, to specyficzna konstrukcja bohatera literackiego, typ wywodzący się z XV wieku, charakterystyczny dla staroangielskich dramatów. Bez twarzy, bez imienia, bez indywidualnych cech osobowości, człowiek taki jest anonimem a swoistym reprezentantem wszystkich ludzi. Philip Roth w swojej najnowszej książce tworzy (pośmiertną) spowiedź postaci, o której wiemy sporo, ale przecież nie wiemy nawet jak ma na imię. Bohater i narrator tomu Amerykanina, podobnie jak legendarny anonim – Everyman, przyjmuje wyzwanie śmierci. Ma za sobą zwyczajne życie zwykłego człowieka: kolejne małżeństwa, kolejne dzieci, dobrą pracę w agencji reklamowej, a przed sobą – konieczność zmierzenia się z odchodzeniem rówieśników, z …

Philip Roth, Kompleks Portnoya, przeł. Anna Kołyszko, Czytelnik, Warszawa 2008 Portnoy’s Complaint ** | ** Kompleks Portnoya – termin pochodzący od: Aleksander Portnoy (1933– ), zaburzenie, w którym silne obiekcje moralne i skłonności altruistyczne pozostają w ciągłym konflikcie z ekstremalnymi pragnieniami seksualnymi, często o charakterze perwersyjnym. Opis Spielvogla brzmi: „Występują liczne akty ekshibicjonizmu, voyeuryzmu, fetyszyzmu, autoerotyzmu i oralnych stosunków płciowych; jednakże ze względu na «moralność» pacjenta ani fantazje, ani owe akty nie przynoszą mu prawdziwej gratyfikacji seksualnej, wywołują natomiast destruktywne poczucie winy i lęk przed karą, zwłaszcza w formie kastracji" (Spielvogel, O., Zdumiony penis, „Internationale Zeitschrift fur …

Nathan Zuckerman w (kontr)ataku Nathan Zuckerman is a fictional character who has appeared as the narrator or protagonist of (and often functions as an alter ego in) many of Philip Roth’s works of fiction. Zuckerman makes his first appearance in the novel My Life As a Man (1974), where he is the product of another fictional Roth creation, the writer Peter Tarnopol (making Zuckerman, in his original form, an “alter-alter-ego”). In later books Zuckerman is given a less indentured form of existence, starting with the 1979 novel The Ghost Writer, where he is the story’s writer-apprentice protagonist, on a pilgrimage to cull the wisdom of the reclusive author E. I. Lonoff (perhaps a stand-in for Bernard Malamud). In Zuckerman Unbound (1981) he is an established novelist …

Powieści Kiran Desai w Polsce Wreszcie pojawił się ktoś mogący konkurować z Salmanem Rushdiem i Zadie Smith - reklamuje swoja autorkę Znak. Mają krakusy talent w swoich rękach… Kiran Desai urodziła się 3 września 1971 roku w Indiach, gdzie mieszkała przez czternaście lat. Potem razem z matką Anitą Desai, pisarką trzykrotnie nominowaną do Bookera, przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, a po roku przeniosła się do Massachusetts w USA. Autorka odebrała staranne wykształcenie (m.in. na Columbia University). W czasie studiów napisała debiutancką powieść Zadyma w dzikim sadzie, za którą w 1998 roku otrzymała prestiżową Betty Trask Award – nagrodę za debiut przyznawaną autorom poniżej 35 roku życia przez londyńską The Society of Authors. Jednym z wielbicieli talentu Desai jest Salman …

Przegląd polskich tłumaczeń dzieł noblistki Doris Lessing (1919) urodziła się w Bakhtaran, w Iranie. Jej ojciec - Alfred Cook Taylor był kapitanem armii brytyjskiej, matka - pielęgniarką. W 1925 roku rodzina przeniosła się do Południowej Rodezji (obecnie Zimbabwe). Lessing opisała swoje dzieciństwo na afrykańskiej farmie w autobiografii Under My Skin z 1994 r. Przyszła pisarka chodziła do szkoły w Salisbury, formalną edukację zakończyła w wieku 14 lat. Potem pracowała m.in. jako telefonistka, stenograf, dziennikarka.

Autobiografizm, feminizm i studia genderowe Czy można mówić o renesansie twórczości Virginii Woolf (1882–1941), członkini słynnej Bloomsbury Group? Adeline Virginia Stephen uważana jest za jedną z czołowych postaci literatury modernistycznej XX wieku, ale wciąż niedoczytaną i dobrze obecną tylko w wybranych kręgach. Zaległości Polacy wciąż nadrabiają dzięki rodzimym wydawcom, którzy wznawiają tłumaczenia jej książek prozatorskich, eseistycznych i autobiograficznych (w różnych wersjach, niekoniecznie autorskich lub pełnych), publikują kolejne tomy biograficzne jej poświęcone, a historycy literatury poświęcają Angielce nowe szkice analityczne i eseje interpretacyjne.

Haruki Murakami, Ślepa wierzba i śpiąca kobieta, przeł. Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Nowy tom opowiadań japońskiego autora cenionych bestsellerów. Obejmuje teksty z lat 1983-2005. Ze zbioru Mekura-yanagi-to, nemuru onna pochodzi opowiadanie Toni Takitani, które trafiło do rąk czytelników w ramach zeszłorocznej akcji Czytelmania. Znajdziemy w małych narracjach Japończyka uczłowieczone wrony, drańskie małpy, lodowego luda i sny, które kształtują nas samych i otaczające nas przedmioty według naszych życzeń. Czy to przypadkowe spotkanie we Włoszech, romantyczny wypad do Grecji, wakacje na Hawajach, czy też zwykła bezbarwna codzienność, wszędzie tam bohaterowie Murakamiego przeżywają swe miłości, rozczarowania i niedosyt w kontaktach z tymi, na których najbardziej im zależy.

Jay Rubin, Haruki Murakami i muzyka słów, przeł. W. Górnaś, pod red. A. Zielińskiej-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Młody Haruki Murakami prowadził klub jazzowy Peter Cat w Tokio, a po pracy pisał powieści, o czym chętnie donoszą kolejni wydawcy Haruki Murakami and the Music of Words, przekładając swoje zaskakująco (?) tożsame noty redakcyjne. Faktem (czerpanym śmiało) jest, że w każdej książce autorstwa Japończyka między słowami da się usłyszeć dobre brzmienia. Murakami kocha muzykę każdego rodzaju – jazz, klasykę, folk, rock. Wieść netowa niesie, że w domu ma ponad sześć tysięcy płyt.

Haruki Murakami, Kafka nad morzem, przeł. Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2007 Murowany kandydat do literackiej Nagrody Nobla – mówi się o Murakamim już od kilku lat. Polacy mają okazją przeczytać już większość dzieł pisarza dzięki kolejnym tłumaczeniom, edycjom (także w klubowym Świecie Książki Bartelsmanna) i dodrukom. By dopomóc promocji Kafki nad morzem Muza wypuściła kolejnego audiobooka z prozą Japończyka do słuchania. Tekst czyta MAKSYMILIAN ROGACKI. O książce Piętnastoletni, tajemniczy bohater - Kafka Tamura - postanowił zastąpić swoje imię pseudonimem, na cześć swojego ulubionego pisarza, którego zresztą przypomina charakterem. Jest zamknięty w sobie, małomówny, bardzo dojrzały jak na swój wiek i często prowadzi rozmowy z wymyślonym chłopcem zwanym Krukiem, który jest czymś …

Haruki Murakami, Norwegian Wood, przeł. Dorota Marczewska i Anna Zielińska-Elliott, Muza, Warszawa 2008 Powieść Norwegian Wood (1987) przyniosła Harukiemu Murakamiemu (1949) ogromny rozgłos i zainicjowała nazywanie go modnym pisarzem. Również u nas, chociaż polskie tłumaczenie ukazało się po raz pierwszy 19 lat od premiery oryginału. Wydawnictwo Muza wypuściło na rynek już kilka edycji, przygotowano także audiobooka, na którym tekst czyta Marek Walczak (2007). Powstała w Grecji i we Włoszech książka należy ponoć do tych, które w Japonii przeczytał każdy. (W Kraju Wschodzącego Słońca sprzedano 3,5 miliona egzemplarzy).

Kōbō Abe, Kobieta z wydm, tłum. Mikołaj Melanowicz, Znak, Kraków 2007 Sławę na Zachodzie zdobył Kōbō Abe zwłaszcza powieścią Kobieta z wydm (1962), za którą został wyróżniony Nagrodą Yomiuri. Powieść została przetłumaczona na wiele języków i sfilmowana przez Hiroshiego Teshigaharę w 1964, dostała zresztą specjalną nagrodę na festiwalu w Cannes. Autorem scenariusza adaptacji był sam Kōbō Abe, który współpracował ze swym rodakiem także przy kilku innych filmach. Był wydawany także w krajach komunistycznych, ze względu na ideowe związki z komunizmem.

Tash Aw, Faktoria jedwabiu, przeł. Magdalena Jatowska, Muza, Warszawa 2007 *Pragnąłem wnieść coś innego do powieści o południowo-wschodniej Azji. Większość historii rozgrywających się w tamtych czasach i w tamtym regionie, opowiada o białych ludziach w smokingach, którzy chodzą na koktajle. Chciałem napisać Faktorię jedwabiu, ponieważ niewiele jest interesujących opowieści pełnych wyzwań stawianych przed czytelnikiem; historii których akcja rozgrywa się w Malezji. A mam nadzieję, że moja taka jest.* (Tash Aw)

Max Barry, Korporacja, przekł. Lech Jęczmyk, Niebieska Studnia, Warszawa 2007 Autor powieści wiedzę na temat powstawania i funkcjonowania wielkich przedsiębiorstw zdobywał w praktyce, pracując dla firmy Hewlett-Packard. Jego Korporacja (2006) zaś to historia Jonesa, pełnego ideałów i zapału młodzieńca, który właśnie rozpoczyna swoją pierwszą pracę. W tajemniczej Korporacji Zephyr obejmuje posadę w dziale sprzedaży szkoleń… Pracowałeś kiedyś w wielkiej korporacji. Po pierwszym oszołomieniu rozmachem przedsięwzięcia, kontaktami zagranicznymi, liczbą maili, a może wysokością gaży, zacząłeś mieć wątpliwości. Choć rozumiałeś każde słowo spolszczonej misji firmy, całość nic dla Ciebie nie znaczyła. Połowa czynności, które wykonywałeś, miała charakter biurowo-administracyjny, a spośród …

Proza (kobiet) z Chin Trwa desant chińskiej literatury i książek o Państwie Środka. Przełom roku 2007 i 2008 przyniósł wysyp nowości i garść wznowień. Polscy wydawcy przygotowali pozycje naukowe (w tym nową edycję Dziejów kultury chińskiej Mieczysława Jerzego Künstlera), eseistyczne, dokumentalne oraz literackie – made in China i od emigrantów, zbiegów Zhongguo. (Co głośniejsze, a przede wszystkim kontrowersyjne debiuty literackie są prędko tłumaczone na angielski i niemiecki, a producenci filmowi chętnie wykupują prawa do realizacji filmów opartych na chińskich tytułach). Wprawdzie po polsku możemy przeczytać głównie towary eksportowe – w ojczyźnie autorów zakazane lub cięte przez cenzurę, ale dla nas są to teksty odnawiające wizerunek Chin oraz odkłamujące działania propagandowe: czy to …

Su Tong, Zawieście czerwone latarnie (Raise the Red Lantern), MG, Warszawa 2008 O Su Tongu polscy czytelnicy mieli okazję usłyszeć dzięki adaptacji jednej z jego nowel, Zawieście czerwone latarnie. Twórczość literacką Chińczyka – w przekładzie – poznaliśmy dopiero w 2005 roku, kiedy wydawnictwo Dialog opublikowało antologię opowiadań zredagowaną przez cenioną sinolożkę, prof. Lidię Kasarełło. Tom nosił tytuł Węzły duszy. Była to pierwsza w Polsce „chrestomatia współczesnych opowiadań chińskich”, tłumaczonych – co ważne – przez sinologów. Zamieszczone w niej teksty wprowadzały w niezwykłą krainę Azji: od rozległych ziem Tybetu, przez Shanxi, po północno-wschodnie kresy ludu Oroczonów. Literacka opowieść o tym świecie przeradzała się czasem w poetycki zapis obrazów przywoływanych z pamięci …

Ma Jian, Czerwony pył. Droga przez Chiny, tłum. Jerzy Łoziński, Zysk i S-ka, Poznań 2008 Do Polski przyjechał dzisiaj Ma Jian – chiński pisarz, malarz i fotograf. W Warszawie odbyła się konferencja prasowa z jego udziałem. Wizyta autora jest związana z premierą książki Czerwony pył. Droga przez Chiny, która ukazała się w serii Naokoło Świata wydawnictwa Zysk i S-ka. Ma Jian (1953) jest autorem czterech powieści, krytycy nazywają go chińskim Kunderą. W ojczystych Chinach publikacja jego książek jest zabroniona przez cenzurę.

Mian Mian, Cukiereczki, tłum. K. Kulpa, W.A.B., Warszawa 2007 (Seria z Miotłą) Jeden z głośniejszych debiutów literackich ostatnich lat w Chinach. Historia szalonej miłości, buntu i upadku, rozgrywająca się u schyłku XX wieku w mrocznym, podziemnym świecie chińskich nocnych klubów, drobnych gangsterów, narkotyków i prostytucji. Hong, wrażliwa i niepokorna siedemnastolatka, rzuca szkołę – co w ówczesnych Chinach oznaczało rezygnację z życiowych perspektyw – i wyjeżdża z rodzinnego Szanghaju. W rozkwitającym wówczas mieście Shenzhen doświadcza prawdziwych niebezpieczeństw, rozpoczyna karierę szansonistki, poznaje, co to narkotyki, seks i alkohol, wreszcie spotyka Saininga, młodego muzyka, i w jej życie wdziera się wielka miłość. Razem zanurzają się w szaleńczy rytm ciemnej strony miasta.

Ewa Berent, Rdza, Portret, Olsztyn 2007 Ewa Berent (rocznik 85) urodziła się, mieszka i studiuje w Warszawie. Olsztyńska oficyna Portret, nadal kojarzona głównie ze swoim półrocznikiem literacko-kulturalnym i literaturą (z) północy, wydała niedawno jej debiut książkowy. O książce Bohaterka Rdzy jest młodą kobietą próbująca wyzwolić się z konwenansów, ograniczeń wieku, płci i obyczajów. Jest też jeszcze dzieckiem, które chce wejść w dorosłość i już wie, że najpierw musi się sparzyć. A skoro ma tę świadomość, dłonie woli sama włożyć w ogień. To ktoś, kto bawi się w bycie dorosłym i śmieje się z dorastania i dzieciństwa, kto likwiduje łatwe granice i zmusza do stawiania wielu pytań. Bezimienna bohaterka Rdzy nie daje odpowiedzi, nie liczy na moment pewności. Zmysłowo doświadczając świata, …

Ewa Toniak, Olbrzymki. Kobiety i socrealizm, Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (Linia Wizualna) Pierwszy tom z serii Linia Wizualna Korporacji Ha!art. Pieczę nad cyklem sprawują redaktorzy: Ewa Małgorzata Tatar i Kuba Mikurda. Projekt wydawniczy jest odpowiedzią na rozwój współczesnych badań i interpretacji kultury wizualnej, które wyłamują się z podziału dyscyplin, specjalności i kompetencji, swobodnie przecinając i przekształcając pola tradycyjnie pojętych: antropologii, estetyki, filmoznawstwa, historii sztuki, nauk społecznych, psychoanalizy. W Linii Wizualnej oficyna proponuje monograficzne i teoretyczne ujęcia zagadnień z obszaru szeroko rozumianej kultury wizualnej – książki, które „przyłapują na patrzeniu, szukają nowych połączeń, produkują kombinacje i prowokują krótkie spięcia”.

David Mitchell, Konstelacje, przeł. Paweł Łopatka, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007 Kolejna nominowana do Bookera książka Brytyjczyka to poruszająca wielu i skłaniająca do refleksji („ja byłem tym chłopcem”) powieść o dzieciństwie, krańcu słodkiej niewinności i uświadomionej (sobie) dojrzałości, starym (porządku) na granicy nowego… Zbyt obszerna (544 strony) jak na możliwości niecierpliwych i pełna dłużyzn, jak mawia mój dobry przyjaciel Karp, ale może doczekamy ekranizacji, a wtedy każdy z ochotą pozna historię brytyjskiej młodzieży z prowincji – buszującej nad swoim jeziorem marzeń, a przede wszystkim osobistego wybrańca (teraz) autora – dorastającego (w nim) poetę.

John Connolly, Księga rzeczy utraconych, przeł. Katarzyna Malita, Niebieska Studnia, Warszawa 2007 Dwunastoletniego Davida osierociła ukochana matka. Ojciec założył nową rodzinę. Poślubił piękną kobietę, a na świat właśnie przyszedł ich synek, Georgie. Oboje, jak się Davidowi wydaje, zajęli miejsce dotąd należące jedynie do niego i matki. Zrozpaczonemu chłopcu towarzyszą w samotności książki. Tymczasem pierwsze naloty bombowe na Londyn oznaczają nadejście wojennego kataklizmu. Gdy realny świat rozpada się, Davida wchłania baśniowa kraina – groźny, podstępny świat zaludniany przez bohaterskie postacie i potwory. Czeka go podróż pełna wyzwań i niebezpieczeństw. Czyż jednak nie podejmuje jej każdy, kto wkracza w dorosłość, pozostawiając za sobą wiek niewinności?

Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom Rozpoczął się kolejny Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom (OTCD). Organizatorem akcji jest Fundacja ABCXXI – Cała Polska czyta dzieciom. Ogólnopolski Tydzień Czytania Dzieciom to wielkie święto czytania, które mobilizuje do szczególnie intensywnych działań ponad 1600 Koordynatorów i Liderów kampanii czytania w całym kraju, a także 1200 Czytających Szkół i ponad 1100 Czytających Przedszkoli. Podczas Ogólnopolskich Tygodni Czytania Dzieciom, lokalne osobistości i władze prześcigają się w czytaniu dzieciom. Na spotkaniach, festynach i różnorodnych imprezach dzieciom czytają aktorzy i dziennikarze, strażacy, policjanci, lekarze i sportowcy. A Ty?

Derek Walcott, Mapa Nowego Świata. Wiersze wybrane, tłum. S. Barańczak i in., wybór i red. M. Heydel, wstęp J. Brodski, Znak, Kraków 2008 „[…] zamiast zadeklarować swoją rasową przynależność, co niewątpliwie znalazłoby poklask tak u jego wrogów, jak i popleczników, Walcott utożsamia się z «bezcielesną samogłoską» języka, który stanowi część wspólną obu stron równania. Mądrość tej decyzji ponownie należy przypisać nie jemu samemu, lecz mądrości jego języka – albo jeszcze lepiej, mądrości litery tegoż języka: czarnej na białym. Poeta jest tylko piórem świadomym swego ruchu po papierze, a z tej samoświadomości rodzi się obrazowa elokwencja jego wersów […]”.

Jacek Gutorow, Urwany ślad. O wierszach Wirpszy, Karpowicza, Różewicza i Sosnowskiego, Biuro Literackie, Wrocław 2007 (Szkice) Zebrane w tomie 2007 powtórzenia i modyfikacje recenzji, szkiców i esejów Jacka Gutorowa prędko zostały uznane za czołową pozycję z serii Szkice i jeden z najważniejszych zbiorów krytycznoliterackich ostatnich lat. Kto wie, może i ważniejszy dla historii literatury współczesnej niż cenne, rozporządzające „kanonem” (re)interpretacje opolanina z książki Niepodległość głosu. Szkice o poezji polskiej po 1968 roku.

Jarosław Lipszyc [autor/redaktor], Mnemotechniki, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2007 (Seria Literacka) „Nie jestem autorem tej książki. Nie napisałem ani jednego ze słów, które w niej przeczytacie. Ta książka ma setki autorów, a ich listę znajdziecie gdzieś pod koniec. Są na niej imiona i nazwiska, pseudonimy, numery IP. Za tymi nazwami nie zawsze skrywają się ludzie. Niektóre są oznaczeniami botów – małych, sprytnych programów komputerowych. Wszystkie te słowa pochodzą z Wikipedii.

Andrzej Sosnowski, „Najryzykowniej”, Biuro Literackie, Wrocław 2007 (Szkice) Tom Andrzeja Sosnowskiego jest rodzajem prywatnego szkicownika historyka literatury i „tłumacza” (o innych w swoim od/czytaniu), ale też tradycyjnym zbiorem analiz i (re)interpretacji, artykułów i recenzji, jakie co lepsi (oby!) eseiści i krytycy wydają w ramach summy. By podtrzymać pamięć o sobie jako działaczu na polu literackim, zweryfikować (nie)wszesne sądy albo uporządkować dotychczasową spuściznę. Autor „Najryzykowniej” mówi tak: – To jest wybór, ale niestety monstrualny: ma ponad 250 stron: zawiera dziewiętnaście tak zwanych szkiców (lubię widzieć to słowo w postaci „szkicuff”, jako najlepsze określenie gatunkowe tego, co w nim się znajduje). Najstarszy z nich napisałem w 1991 roku, dwa lata później ukazał …

Jerzy Franczak, Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Universitas, Kraków 2007 (Modernizm w Polsce) Opublikowana rozprawa doktorska Jerzego Franczaka to, w pierwszym rzędzie, szeroko zakrojona charakterystyka modernizmu. Przedstawia się on jako scalona sprzecznościami, złożona i dynamiczna formacja, której istotę określają dylematy poznawcze. Autor przyłącza się swoją książką do dyskusji nad formułami nowoczesności. Sam modernizm zaś rozumie dość szeroko: jako „prąd humanistyczny” czy okres przemian światopoglądowych trwający od XVII do XX wieku.

John Ashbery, inne Tradycje, tłum. Julia Fiedorczuk i in., przedm. Grzegorz Jankowicz, Korporacja Ha!art, Kraków 2008 (Linia Krytyczna) Tom esejów inne Tradycje [other Traditions] powstał z wykładów, które Ashbery wygłosił w roku akademickim 1989/1990 na Uniwersytecie Harvarda w ramach cyklu Charles Eliot Norton Lectures, prowadzonych wcześniej między innymi przez Octavia Paza, Thomasa Stearnsa Eliota, Jorge Luisa Borgesa, Itala Calvina, Umberta Eco, Czesława Miłosza. Ashbery pokazuje w swojej książce, że literatura nowoczesna nie jest wcale jednolita, że jej główny nurt, który w tradycji anglojęzycznej wyznaczają nazwiska Yeatsa, Pounda i Eliota, pomija niezwykle ciekawe projekty poetyckie, niemieszczące się w spójnym obrazie „wysokiego modernizmu”. Nie ma jednej nowoczesności. …

Słynni i świetni. Antologia poetów Wielkopolski, pod red. Macieja Gierszewskiego i Szczepana Kopyta, posł. Joanna Orska, WBPiCAK, Poznań 2008 (Wielkopolska Biblioteka Poezji) Kilka lat po wydaniu tomu Słynne i świetne (2004) oraz jego odpomnieniu w dwupaku Pocałunek na wstecznym (2007) Mariusz Grzebalski znowu zaznacza swoją obecność na (młodo)poetyckiej scenie. Tym razem jako redaktor serii literackiej stworzonej przy Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. Zaprasza bowiem do współpracy m.in. swoich kolegów „po piórze” – w różnym wieku.

Hunter S. Thompson, Lęk i odraza w Las Vegas, tłum. Marcin Wróbel i Maciej Potulny, posł. Jakub Żulczyk, ilustr. Ralph Steadman, Niebieska Studnia, Warszawa 2008 Lęk i odraza w Las Vegas ukazała się po raz pierwszy w 1972 roku i natychmiast uczyniła Huntera S. Thompsona, jedną z większych osobliwości w historii literatury w Stanach Zjednoczonych, ikoną kultury popularnej. Dotąd zupełnie nieznany w Polsce autor znanym pisarzem i dziennikarzem-prowokatorem. Książka Fear and Loathing in Las Vegas wpisana została m.in. na listę klasyki literackiej Barnes & Noble, największej amerykańskiej sieci księgarń.

Kroki | Schritte – niemieckojęzyczna literatura współczesna w Polsce W ramach Niemiecko-Polskiego Roku 2005/2006 fundacja S. Fischer Stiftung zainicjowała projekt pod nazwą „Kroki – Schritte” w celu wzmożenia przekładów utworów współczesnych autorów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii na język polski. Obejmująca trzydzieści tytułów seria wspierana jest finansowo także przez Pełnomocnika Rządu Republiki Federalnej Niemiec ds. Kultury i Mediów oraz Szwajcarską Fundację Kulturalną Pro Helvetia. Redaktorami serii wydawniczej zostali: polski tłumacz i krytyk literacki Jacek St. Buras oraz szwajcarski dziennikarz Carl Holenstein. W przedsięwzięciu uczestniczy – jako licencjodawcy bądź licencjobiorcy – ponad trzydziestu wydawców z Polski, Niemiec, Szwajcarii i Austrii.

Sarah Waters, Pod osłoną nocy, przeł. Magdalena Gawlik-Małkowska, Prószyński i S-ka, Warszawa 2006 Kolejna, po trylogii wiktoriańskiej, fascynująca książka brytyjskiej autorki. W swojej najnowszej powieści Sarah Waters przenosi nas do powojennego Londynu. Rok 1947. Kay, Helen, Duncan i Viv: losy czworga głównych bohaterów, którzy próbują ułożyć sobie życie w nowej rzeczywistości przedstawione są na zasadzie retrospekcji. Ich ścieżki łączą się i przeplatają ze sobą, tworząc sieć zagadkowych powiązań i zależności…

Sarah Waters, Złodziejka, przeł. Magdalena Gawlik-Małkowska, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007 Stylowy kryminał gotycki, romans z wiktoriańską Anglią w tle. 1862 rok. Susan Trinder, córka złodziejki i morderczyni, mieszka w Londynie w domu oszusta i pasera. Panna Maud Lilly – wykształcona młoda dama – wychowuje się w posiadłości wuja, miłośnika i kolekcjonera pornograficznych publikacji. Obie osiemnastolatki są sierotami, pozbawionymi własnego życia – tyle do tej pory miały ze sobą wspólnego. Któregoś dnia, za sprawą pewnego Dżentelmena, losy obu dziewcząt się łączą…

Julia Kristeva, Czarne słońce. Depresja i melancholia, tłum. M.P. Markowski, R. Ryziński, Universitas, Kraków 2007 (Horyzonty Nowoczesności) „Dyskurs depresyjny, zbudowany ze znaków absurdalnych, sekwencji spowolnionych, przemieszczonych, powstrzymanych, tłumaczy upadek sensu w nienazywalne, gdzie zatraca się, niedostępny i rozkoszny, na korzyść wartości uczuciowej przypisanej do Rzeczy. […] Człowiek w depresji to radykalny, smutny ateista”. (Soleil noir. Depression et melancolie) Gérard de Nerval, El Desdichado (tłum. Adam Ważyk) Ja – mroczny, ja – wdowiec, mnie – nikt ulżyć nie może,

Nenad Veličković, Sahib. Impresje z depresji, tłum. Dorota Jovanka Ćirlić, Czarne, Wołowiec 2007 (Inna Europa, Inna Literatura) Bohaterem Sahiba jest współczesny „misjonarz” – angielski urzędnik pracujący dla międzynarodowej organizacji pełniącej misję humanitarną w Bośni. W jego pełnych tęsknoty i bałkańskiej goryczy listach (elektronicznych) do ukochanego niczym w krzywym zwierciadle odbija się pełna paradoksów codzienność powojennego Sarajewa. Zderzenie liberalnych poglądów i zachodniego sposobu życia z tradycyjną, patriarchalną kulturą budzi nieoczekiwaną refleksję Sahiba (hindi z arab. pan, władca, ale też Europejczyk w czasach kolonialnych) – bo tak właśnie, nie bez kozery, nazywa siebie narrator.

Lektury inności. Antologia, red. M. Dąbrowski, R. Pruszczyński, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE Lektury inności to zbiór tekstów z kręgu tzw. queer theory, czyli refleksji dotyczącej szeroko rozumianych spraw płci, seksualności, transgresji, performatywności itp. Rzecz w tym, że gra elementu biologicznego, kulturowego i językowego w procesie konstytuowania tożsamości płciowej jest silnie wymieszana i niestabilna. Jest to, jak wiadomo, problematyka niezwykle „gorąca”, na polskim gruncie niezupełnie dobrze oswojona, a dość zasadnicza dla współczesnego i nowoczesnego myślenia o tożsamości.

Robert Biedroń, Tęczowy elementarz, czyli (prawie) wszystko, co chcielibyście wiedzieć o gejach i lesbijkach, AdPublik, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE – Czy homoseksualność to choroba, która zagraża rodzinie? – Czy papież potępia osoby homoseksualne? – Czy geje tworzą stałe związki? – Czy można wyleczyć się z bycia lesbijką? – Po co organizowane są Parady Równości? Na te oraz wiele innych pytań odpowiedzi znajdziecie w najnowszej książce znanego działacza Kampanii Przeciw Homofobii – Roberta Biedronia. To pierwsze na polskim rynku quasi-podręcznikowe, popularyzatorskie opracowanie zagadnień dotyczących homoseksualności i problemów mniejszości seksualnych w Polsce.

Kazimierz Mrówka, Androgyn: rzecz o ontologii płci, Szczecin 2005 (Biblioteka „[fo:pa]”) Ze wstępu Androgyn to istota, w której pierwiastek męski połączony jest z pierwiastkiem żeńskim. Wskazuje na to etymologia wyrazu, pochodzącego z języka greckiego: aner - mężczyzna i gyne - kobieta. Czyli androgyn to - by posłużyć się ukutym na tę okazję neologizmem - „mężczyznokobieta”. Androgynia może być pojęciem wieloznacznym, dlatego śpieszę wyjaśnić, o jakim rodzaju związku będzie tutaj mowa. Mam na myśli duchową i cielesną j e d n o ś ć mężczyzny i kobiety (androgyn), połączonych w misterium miłości (Eros). Należy odróżnić istotę androgyniczną od hermafrodyty. Androgyn jest istotą, w której pierwiastek męski i żeński tworzą harmonijną j e d n o ś ć. Hermafrodyta natomiast jest biologicznym i …

Mary Douglas, Czystość i zmaza. Analiza pojęć nieczystości i tabu, Warszawa 2007 (Seria Antropologiczna) Lektura obowiązkowa dla humanistów, antropologów, ludzi kultury i sztuki. Niesamowita książka o rytuałach czystości, tabu wywoływanego przez tradycje kulturowe, religię i narzucone wzorce zachowań. Lektura obowiązkowa dla zainteresowanych sobą i ludźmi wokół. I nie trzeba być studentem antropologii, żeby pojąc zawartość, bo napisana jest przystępnym językiem, niemal opowiadaniem się stając! Tom Mary Douglas (1921-2007) został wydany jako podręcznik w wakacje 2007, ale posłuży egzaminowanym i zainteresowanym obiektywną wiedzą kulturoznawczą.

Thomas Walter Laqueur, Samotny seks. Kulturowa historia masturbacji, red. A. Bielik-Robson, przedm. M.P. Markowski, Universitas, Kraków 2006 O KSIĄŻCE Książka Laqueura, historyka z Berkeley, to nie tylko rzetelna opowieść o historycznych zmianach w podejściu do problemu masturbacji – od Starego Testamentu po dzień dzisiejszy, czyli, jak głosi tytuł pierwszego rozdziału Od Onanii do internetu – ale także, jak przystało na przedstawiciela nowej szkoły historycznej, opowieść z filozoficzną tezą. Inspirowany badaniami Michela Foucaulta, Laqueur ze szczególną podejrzliwością przygląda się epoce założycielskiej nowoczesności, czyli oświeceniu, by tam dojrzeć początki naszej zachodniej obsesji na punkcie masturbacji. Wbrew powszechnym przeświadczeniom, że największymi wrogami onanii są związani z …

Grzegorz Ojcewicz, Skazani na trwanie. Odmieńcy XX wieku w esejach Jarosława Mogutina, Portret, Olsztyn 2007 O KSIĄŻCE Książka Ojcewicza układa się w fascynującą opowieścią o świecie niepokornym i wykluczanym. Eseje o esejach Jarosława Mogutina (z obszernymi fragmentami przekładów) to historia ludzi, którzy zostali uznani za buntowników, to historia tych, którzy dzięki swoim prowokacjom pokazują więcej, mocniej, których działania mają ogromną siłą rażenia. Ojcewicz, pisząc o Mogutinie, tworzy jednocześnie niezwykle interesujący obraz kultury alternatywnej. Bohaterem tej opowieści jest więc nie tylko młody rosyjski pisarz, ale też m.in. Jim Morrison, Oleg Kulik, Jean Genet, Dennis Rodman czy bitnicy. To historia tych, których nazwano odmieńcami, ale także tych, którzy – jak mamy w tytule – …

Michał Witkowski, Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej, W.A.B., Warszawa 2007 EKSTRAKT (od wydawcy) Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej to groteskowa opowieść o losach drobnego cinkciarza i pasera, w której zjadliwa ironia splata się z absurdalnym liryzmem, to barwny obraz świata szemranych interesów i pełnej specyficznego uroku jarmarcznej tandety. Za zakratowanym oknem lombardu, przy skonfiskowanym dłużnikowi komputerze, siedzi Hubert Z. vel Barbara Radziwiłłówna i opisuje swoje życie. Współczesna Radziwiłłówna jest grubym facetem z żylakami i człowiekiem interesu, który dzięki swemu skąpstwu i niewyczerpanej pomysłowości zgromadził pokaźną fortunę. Za PRL-u był cinkciarzem, prowadził melinę i lombard, miał przyczepę kempingową z zapiekankami, sprzedawał kwiaty kradzione …

Monika Mostowik, Wyrzuty, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007 O KSIĄŻCE ONE: kelnerka, której hobby to kręcenie tyłkiem, i notoryczna bezrobotna, która nie może przestać uciekać, choć nikt jej nie goni. Czy łączy je tylko wspólny warkocz? ONI: taksówkarz, który uwielbia kobiety tylko wtedy, kiedy śpią, i jego przyjaciel, który pisze nie swój pamiętnik. Czy łączy ich tylko płacz matek? Czwórka tych (nie)typowych ludzi tworzy związki, w których miłość dokonuje swych zwykłych cudów, czyli tego, co możliwe i niemożliwe zarazem. Niby proste, ale gdy do głosu dojdzie to, co do tej pory potrafili ukryć, wszystko się komplikuje.

Michał Zygmunt, New Romantic, wstęp Łukasz Andrzejewski, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 „Nazywam się Michał Zygmunt i zabiłem prezydenta Kaczyńskiego. Co prawda tylko na stronach mojej książki, ale to zawsze coś” – w ten sposób wita odwiedzających swoją stronę internetową (www.michalzygmunt.pl/) autor książki New Romantic, dziełka z pogranicza teraz i jutra, gdzie straszne, mieszczańskie bojówki sfrustrowanej, homoseksualnej inteligencji ogłaszają powstanie: „Ludzie! Radujcie się! Mamy tu, kurwa, rewolucję proletariatu!”. Pozycja z gatunku political fiction zagościła na półkach księgarskich na początku października 2007 r., przy okazji „Festiwalu literatury politycznej”, akurat przed wyborami parlamentarnymi. Czy tylko jako rejestr głosów niezadowolonych z epoki kaczyzmu? Przeciwciało? lek …

Marta Grundwald, Ajajaj…!, WBPiCAK, Poznań 2006 (Wielkopolska Biblioteka Poezji) Przerabialiśmy już „pismo (i) ciało”, udało się zachłysnąć odrobinę liberaturą. Teraz przyszedł czas na upodmiotowiony przedmiot sztuki dalej zwanej literackością. A to za sprawą Marty Grundwald (1984) i zetknięcia z jej książką *Ajajaj…! *. patrz: nie jestem żadną wyrocznią pierwszą ani ostatnią instancją idę trzeźwa przez miasto idę przez zaminowane pole (*pokażę ci jak przechodzę przez jezdnię *) Autorka w pozatekstowej codzienności funkcjonuje jako studentka filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego. Mnie zainteresowało jej wcielenie ze wszech miar poetyckie…

Helen Oyeyemi – Mała Ikar, przekł. Jolanta Kozak, W.A.B., Warszawa 2007 (Z Miotłą) – The Icarus Girl, Bloomsbury Publishing, London 2005 Debiutancka powieść Helen Oyeyemi, Mała Ikar, została opublikowana w Polsce przez oficynę W.A.B. w popularnej serii (raczej) dla kobiet: Z Miotłą. Mylą się jednak Ci, którzy uważają, że to kolejna pozycja z literatury kuchennej (do wertowania przy garach) czy proza dla pensjonarek. (Przekonają się o tym przede wszystkim czytelnicy oryginału! – próbne fragmenty dla odważnych do ściągnięcia lub przeczytania od zaraz w sieci).

Marcin Wieczorek (1971) godzi zajęcia poety, socjologa kultury i literaturoznawcy. Wykłada na Uniwersytecie Warszawskim i w Akademii Humanistycznej w Pułtusku. Wydał dwa tomy poetyckie: Z ostatniej chwili (Warszawa 1992) i Otwarcie (Kraków 2002) oraz monografię pisma Roberta Tekieli – „bruLion”. Instrukcja obsługi (Kraków 2005). Już Karol Maliszewski (w tomie Zwierzę na J. Szkice o wierszach i ludziach) dostrzegł próby wyobraźniowego przekraczania granic konkretyzacji w pierwszych utworach warszawiaka. „Oddech, powietrze, przestrzeń. Bohater kręci się w labiryncie miasta i usiłuje uspokoić oddech. Bombardowany wielością bodźców, skojarzeń, cała tą kakofonią naoczności, dusi się, wyrywa do większej przestrzeni. W ogóle chciałby czegoś większego” – pisał noworudzki krytyk.

Trudno nazwać Michała Palmowskiego (1975) tylko autorem prozy. Krakowianin jest doktorem filologii angielskiej, tłumaczem i wykładowcą akademickim. Do tej pory wydał mikropowieść peregrynacyjną Przygody Hiszpana Dete (Kraków 2002) i zbiór opowiadań Drugie stworzenie świata (Kraków 2003). Debiutancka książeczka Palmowskiego stanowiła hołd złożony dziecięcemu pojmowaniu świata, sile naturalnej wyobraźni szczenięcych lat. Autor zrekonstruował w swoim „rękopisie” (wzorcem kinderystycznym, w mocno uproszczonej narracji, prymitywnych i wyzbytych ozdobników stylistycznych zdaniach) ograniczone, a jednak niesamowicie przyciągające uwagę widzenie zarówno spraw zwykłych, jak i niespotykanych. Jego bohater krążył między bankiem (napad z „przyjaciułmi”), Przychodnią Lekarską a spotkaniami …

Z zawodu Dariusz Pado (1974) jest prawnikiem. Dał się też poznać środowisku Nieszuflady, na której forum się udziela, i innym zainteresowanym jako przyzwoity poeta. Jest on współautorem – obok Radosława Wiśniewskiego – dwuksięgu Raj/Jar (Nowa Ruda 2005), samodzielnie zaś napisał Peryferie raju (Warszawa 2005). WEJŚCIE Poezja Dariusza Pado próbuje uchwycić relacje między przeszłością a teraźniejszością, przenikanie się ich widzenia w świadomości osobnika przemierzającego czasy i przestrzenie – raz bliższe, raz dalsze. Warszawiak porusza kwestię doświadczenia zbiorowości, powstawania w niej drażliwych miejsc, o których mówić najtrudniej. Pado sprawdza możliwość szukania sensu opisanych już zaszłości na utartych szlakach mentalnych (co zwykle wiąże się z brakiem samodzielnego drążenia, …

Aleksander Kościów, Świat nura, Muza, Warszawa 2006 **1. ** Kościów swoim debiutem udowodnił, że autorem warsztatowo dobrej, a miejscami wręcz wytrawnej, prozy być potrafi. Prowadzi bowiem w Świecie nura intrygującą, szeroko zakrojoną narrację: opartą na kompozycji ramowej (świat przedstawiony jako układ wielostopniowy), dwugłosie opowiadaczy, z wyczuciem wprowadzanym i nienachalnym toku dygresji, ciekawie zazębiających się liniach fabularnych. Książka trzyma w napięciu do „końca” – w dziwnym jak cała powieść Epilogu. Uważna lektura prowadzi do przekonania, że jest to po prostu dobrze skrojony kawał (444 strony) prozy, który cieszy oko, ucho i inne zmysły wrażliwego czytelnika.

Maciej Sawa, rok $ roki, Olkusz 2006 (Biblioteka Galerii Literackiej przy MBWA Olkusz, Biblioteka „Frazy”) *nigdy nie byłem tak kosztowny, tak cenny, jak dziś, kiedy tak mało znaczę.* **1. Mówię do ciebie… ** Tytuł rok $ roki zaintrygował mnie. Sugeruje związek z rytuałami przejścia, robienia kroku do przodu (tu: samopoznania, czyli wiedzy subiektywnej) zamiast cofania się (w formule pustych roztrząsań wobec zasłyszanych czy sugerowanych przez innych kwestii). Przypomina nawet o kosztach tej transakcji symbolem waluty pomiędzy wyznacznikami początku i końca.

Hubert Klimko-Dobrzaniecki, Raz. Dwa. Trzy, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 O KSIĄŻCE Powieść z czasów komuny: o młodych chłopcach, którzy poprzez terapeutyczną masturbację i akty łóżkowej inicjacji dorastają… Do sprzeciwu. Bo towarzyszą im wyklęte, chociaż świadome i radosne: pedalstwo, ciociowatość lub kulturalne gejostwo, czasami metroseksualność i kult ciała. Raz. Dwa. Trzy Huberta Klimko-Dobrzanieckiego to z zaangażowaniem wysnute narracje o niekochanych dzieciach z krajowej legii patologicznych rodzin, powołaniu oraz zapis wyczynów i postaw antyklerykalnych. Zwierciadło minionej młodości, w której przegląda się katowana dogmatami niewinność. Znajdzie też w książce czytelnik szczerą opowieść emigranta, który po latach tłumaczy przyczyny swojego wyjazdu z homofobicznej, …

Agnieszka Drotkiewicz, Paris London Dachau, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2004 Agnieszka Drotkiewicz zadebiutowała w walentynki 2004 książką Paris London Dachau. Nie jest to jednak tytuł stworzony samodzielnie… Warto odróżnić w nim składniki zapożyczone od wkładu własnego. Szaleństwo intertekstualnej prozy (cytatnik początkującej literaturo- i kulturoznwaczyni) łączy autorka z własnymi kolażami, nieustannym odwoływaniem się do głosów-tekstów innych pisarek i samodzielnie montowanych prac plastycznych (rysunki oblepiane wycinkami z gazet podobne estetycznie lub konceptualnie do tych, jakie miała w zwyczaju przygotowywać dla swoich przyjaciół Wisława Szymborska).

Monika Piątkowska, Krakowska żałoba, W.A.B., Warszawa 2006 Monikę Piątkowską (1970) można uznać za początkującą wśród autorek prozy. Dziennikarka i felietonistka „Gazety Wyborczej” jest znana przede wszystkim z krótkich tekstów prasowych, które pisała wraz z mężem, Leszkiem, w cyklu Po robocie przy sobocie. Małżeński przegląd prasowy Talków. Opublikowano je zresztą w dwóch tomach dla wiernych czytelników (Talki w wielkim mieście, Talki z resztą). Przyszedł czas na poważniejsze pisarstwo (obecnie) warszawianki…

Wydawnictwo Prószyński i S-ka chętnie zaspokaja potrzeby czytelnicze zarówno kobiet, jak i niepoprawnych seksistów. Jednak to przede wszystkim do pierwszej grupy – odbiorczyń – kierowana jest seria literacka Z Cynamonem. Dotychczas ukazały się w niej cztery książki młodych autorek, zapowiadających się na powieściopisarki popularne – w kuchennych zaułkach i łóżkach rzadko odwiedzanych przez (nie)kulturalnych mężczyzn. Panowie bowiem systematycznie sypiają i grzeją się tam (głównie w sezonach nie letnich, a urodzajnych w inne nocne rozkosze), ani myśląc o składaniu liter, wyrazów, zdań… Nadrabiają zaległości lekturowe i podnoszą średnią krajową czytanych w ciągu roku książek miłe, aczkolwiek osamotnione w zaznawaniu przyjemności tekstowych panie. Czego można się spodziewać po …

Piotr Czerski, Ojciec odchodzi, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 Przekazano mi w ręce książeczkę dla wielu zapewne nieprzyzwoitą. Ale czy Ojciec odchodzi Piotra Czerskiego szarga świętości? Jeszcze nie – Karola Wojtyły świętym na razie nie ogłoszono. W takim razie po co komu(ś) haartowana „książka o polskim papieżu”? 1. Kalanie świętości Zdaje się, że Korporacja Ha!art i jej autor próbują wywołać publiczną dyskusję o postawie społeczeństwa i mediów wobec odchodzenia Ojca Świętego. A czynią to krytyką często negatywną i personalną (jeśli traktować dziennikarzy jako jednostki, ale przedstawicieli zawodnej grupy zawodowej, bo słabo słyszącej siebie, a pracującej dla wydźwięku). Treść powieści Ojciec odchodzi – inna niż dominujący wówczas dyskurs medialny – raczej wyzbyta jest poprawności …

Piotr Macierzyński, Odrzuty, Korporacja Ha!art, Kraków 2007 PREMIERA nowego tomu Piotra Macierzyńskiego. Odrzuty to – mówiąc najprościej – książka o odrzuceniu: w sferze emocjonalnej, społecznej, a nawet trochę… literackiej. O tym, co boli, niepokoi i denerwuje, Macierzyński jak zwykle mówi ze sporą dozą autoironii i humoru. Warto zwrócić uwagę na dwugłos podmiotu lirycznego, który czasem występuje w rodzaju męskiego, czasem żeńskim, co stwarza wrażenie poetyckiego dialogu, dyskusji bądź kłótni kochanków. Tomik różni się od poprzednich, jest mniej wierszy składających się z długich, dygresyjnych opisów, a więcej opartych na konsekwentnie realizowanym pomyśle, dążących do błyskotliwej pointy.

Jan Krasnowolski, 9 łatwych kawałków, Zielona Sowa, Kraków [2001] Jan Krasnowolski, Klatka, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 Jan Krasnowolski (1972) już kilka lat temu dał się poznać jako opowiadacz niesamowitych historii. Było to w 2001 roku, kiedy prozaik debiutował książką 9 łatwych kawałków. Wstęp do niej napisał sam Stanisław Lem, a przewrotne ilustracje przygotował coraz bardziej wówczas rozpoznawalny Krzysztof Tkaczyk. Oprawa graficzna tomu współgrała z tekstem, tworząc niby-komiks. Albo wstęp do takowego… Pisarz i plastyk przeglądali się w nim „wielkiej księdze kultury masowej”; wykorzystali bowiem stypizowane konwencje i motywy, poddając je wtórnej estetyzacji dla powstania skrzywionego zwierciadła polskich gościńców. Tak pierwszy zbiór krążył tematycznie wokół „polskich …

Adam Pluszka, French Love, Korporacja Ha!art, Kraków 2006 French Love w poetyckim wydaniu Adama Pluszki to niewątpliwie intertekstowy „dyskurs miłosny”, palimpsest odzierany z obcej tekstury, obnażający ubezwłasno- wolnienie kochaniem wielu języków. Poeta konstruuje wiersz „pomyślnie” – dla idei poprzedników i współczesnego czytelnika – oraz z techniczną precyzją. Ten cykl quasi-sonetów daje i czerpie przyjemność (z) tekstu, zaś ich podmiot twórczy dąży do zaznania metafizyki: w polemicznej, ogarniętej dyskursywnym myśleniem przechadzce przez francuskie wcielenia postmodernizmu. Autor z prawa z lewa cytuje wyimki z dzieł Francuzów, by zaaplikować „ichnich” mowie infiltrację, potraktować odbyte lektury jako przyczynek do nauki własnego idiolektu… Pozwalającego odnaleźć i zapisać …

Maciej Kaczka, Wiosna, Lampa i Iskra Boża, Warszawa 2005 Jaś Kapela, Reklama, Korporacja Ha!art, Kraków 2005 Koniec 2005 roku przyniósł dwie ważne pozycje dla (wielbicieli) twórców nazywających siebie slamistami bądź slamerami. Poezję slamową wydał w towarzystwie nagrań audio Maciej Kaczka, a tom(ik) „tylko” wierszy Jaś Kapela. Lektura to dla filologa miejscami nie(z)nośna, w związku z czym postanowiłem się z nią rozprawić dostępnymi sobie środkami wyrazu i metodami krytycznego „badania”.

Michał Witkowski, Lubiewo, Korporacja Ha!art, Kraków 2005 Michał Witkowski stał się jednym z najgłośniejszych w 2005 roku prozaików młodego pokolenia. Dlaczego? Ze względu na lubieżność w działaniu pisemnym, manifestującym odmIeNNOŚĆ własną i dawanej twórczości. Napisał bowiem książkę dla ludzi: podzielonych świato(p)oglądowo, ale nowoczesnych, spragnionych wreszcie pozycji do czytania, a nie publicystycznej charakterystyki. Kryzys (tylko) medialnych tematów i skostnienie form prozatorskich nie mają zbyt wielkiego znaczenia dla świadomego odbiorcy. Któż nie lubi zręcznie napisanych powieści (?), które potrafią zabawić, ale też intrygować swoim wnętrzem zamazanym jak palimpsest…

[Maciek Miller, Zakręt hipokampa, Korporacja Ha!art, Kraków 2006] Po krytycznie przyjętym debiucie w postaci Pozytywnych Maciek Miller wydał swoją drugą książkę. I tym razem wstrząśnie ona czytelnikiem. Nie tyle za sprawą odpychających (w akcie pisarskiej inicjajcji) umiejętności pisarskich autora, ile z powodu wziętego na warsztat tematu – molestowania nieletnich. Zakręt hipokampa jest bowiem „o dzieciach, ale nie dla dzieci”. Nowa powieść warszawskiego lekarza dotyka delikatnej natury chłopców i dziewczynek, które mogły od-czuć zły dotyk. A on boli (kogoś) całe życie… Książka nie podświetla autentycznych ani możliwych zdarzeń z dramatu podopiecznych domu dziecka w Rudnikach, którym ofiarują siebie w nieprzyzwoity sposób przestępcy – pedofile. Autor w bardzo niepozorny i przyzwoity sposób …

[Jean Baudrillard, O uwodzeniu, przeł. J. Margański, Sic!, Warszawa 2005] Książka Jeana Baudrillarda O uwodzeniu zwiedzie lub uwiedzie raczej mężczyzn, gdyż proponuje rewolucyjne czytanie płci (pozornej kobiecości i jedynej, niepodważalnej w swej istocie ludzkiej męskości). Francuz podważa bowiem podejście feministyczne do sposobu mówienia o graniu zmysłami i ciałem… Jak twierdzi, na otoczenie działa przede wszystkim świadomość władzy (własnej osoby, jej wpływu na…) lub przewagi nad innymi, siła stwarzania pozorów pożądanej iluzji czy rzeczywistości markowanej podług chęci podmiotu, a nie żądzy obiektu-odbiorcy.

[Piotr Czerski, Ojciec odchodzi, Korporacja Ha!art, Kraków 2006] 2 kwietnia 2006 zapisał się jako rocznica śmierci Jana Pawła II , ale też wyjście na młodoliteracki jaw minipowieści Piotra Czerskiego. Ojciec odchodzi, zapowiadany jako „jeszcze jedna książka o polskim papieżu”, zdecydowanie różni się od dostępnych na rynku publikacji. Zamiast pisać o wielkim Polaku, porusza głównie kwestię odbioru tej postaci (historycznej i medialnej) w społeczeństwie. Celem nadrzędnym (?) autora stało się zaś obalanie krótko sugerowanego mitu o narodzinach nowego pokolenia: JP2 (tu z kolei nazywanego „Dżej Pi Tu”) czy Woodstock. Dlaczego? Bo nie mają nic ciekawego do powiedzenia, brak im zbiorowej kreacji, stwórczości własnej i idei przewodniej na dłuższą drogę. Dyskutantów i ludzi, którzy potrafią …

[Helen Fielding, Dziennik Bridget Jones, Warszawa 2001] OŚWIADCZENIE Ja, męska szowinistyczna świnia, przyznaję, że zbłądziłem – zaliczyłem płód Helen Fielding, obchodząc się z nim jak ze śmieciem. Wystarczyła jedna noc, abym bestialsko dobrał się do Bridget Jones i jej dziennika, przeleciał od początku do końca, a następnie wyrzucił tę zdobycz z mojej pamięci. Jako ograniczony umysłowo i nie liczący się z uczuciami kobiet członek społeczeństwa nie doceniłem walorów intelektualnych pań Fielding i Jones. Liczę jednak na przebaczenie licznego grona rozjuszonych feministek, które nie przywykły przyjmować do wiadomości racjonalnych argumentów krytyki literackiej płci brzydkiej i kupiły już miliony egzemplarzy „inteligentnie zabawnego dziennika” (określenie wydawcy bez jaj).